Larinks hastalıkları; halk arasında gırtlak olarak bilinen larinksi ve bu yapı içerisinde bulunan ses tellerini etkileyen enfeksiyöz, inflamatuvar, fonksiyonel, nörolojik veya kitlesel hastalıkları kapsar. Ses kısıklığı, seste yorulma, boğazda rahatsızlık hissi, öksürük, yutma güçlüğü ve bazı durumlarda solunum sırasında zorlanma larinks kaynaklı hastalıklarda görülebilen yakınmalar arasındadır.
Bu ana silo sayfasında larenjit, ses teli nodülü ve polipi, Reinke ödemi, ses teli felci, laringofaringeal reflü, larinks papillomları ve larinks tümörleri gibi başlıklar bir araya getirilmiştir. Her konu ayrıntılı alt sayfasına bağlanarak ziyaretçinin aradığı bilgiye hızlı şekilde ulaşması amaçlanır. İzmir'de larinks hastalıkları hakkında araştırma yapan ziyaretçiler için hazırlanan bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi planı KBB muayenesine göre belirlenir.
Larinks Hastalıkları Nelerdir?
Larinks, boyunda yutak ile soluk borusu arasında bulunan ve solunum, ses oluşumu ile hava yolunun korunmasında önemli görevler üstlenen anatomik yapıdır. Ses telleri larinks içerisinde bulunur ve akciğerlerden gelen havayla titreşerek ses oluşmasına katkı sağlar.
Larinksin yalnızca ses üretimiyle ilgili olduğu düşünülmemelidir. Yutma sırasında hava yolunun korunmasına da katkıda bulunur. Bu nedenle larinks hastalıklarında ses değişikliklerinin yanında yutma, öksürük veya solunumla ilişkili belirtiler de ortaya çıkabilir.
Ses telleri nasıl çalışır?
Ses telleri solunum sırasında açılarak havanın geçmesine izin verir. Konuşma sırasında birbirine yaklaşır ve akciğerlerden gelen hava akımıyla titreşir. Bu titreşim temel sesi oluşturur; ortaya çıkan ses daha sonra boğaz, ağız ve burun boşluklarında şekillenir.
Ses tellerinin yüzeyinde oluşan inflamasyon, ödem, nodül, polip veya hareket kısıtlılığı titreşim düzenini değiştirebilir. Bunun sonucu ses kısıklığı, çatallanma, ses gücünde azalma veya konuşurken çabuk yorulma gibi yakınmalar ortaya çıkabilir.
Larinks Hastalıklarının Yaygın Belirtileri
Larinks hastalıklarının belirtileri etkilenen yapıya ve hastalığın nedenine göre değişebilir. Yakınmanın ne kadar süredir devam ettiği, aniden mi yoksa yavaş mı başladığı, sigara kullanımı, sesin yoğun kullanılması ve eşlik eden yutma veya solunum belirtileri tanısal değerlendirmede önemlidir.
Uzun süren ses kısıklığı neden değerlendirilmelidir?
Üst solunum yolu enfeksiyonuyla birlikte başlayan ses kısıklığı çoğu kişide enfeksiyonun gerilemesiyle düzelebilir. Buna karşılık ses değişikliğinin devam etmesi; ses teli nodülü, polip, kronik inflamasyon, ses teli hareket bozuklukları veya başka larinks hastalıklarının araştırılmasını gerektirebilir.
Özellikle sigara kullanan kişilerde yeni gelişen ve devam eden ses kısıklığının ertelenmeden değerlendirilmesi önemlidir. Bununla birlikte kalıcı ses kısıklığı tek başına kötü huylu bir hastalık olduğu anlamına gelmez.
Larinks ve Ses Teli Hastalıkları
Aşağıdaki konu başlıkları larinks hastalıkları silosunun temel alt sayfalarını oluşturur. Her sayfada ilgili hastalığın belirtileri, tanı yöntemleri ve tedavi seçenekleri daha ayrıntılı olarak ele alınabilir.
Ses Kısıklığı
Ses kısıklığı tek başına bir hastalık değil, ses tellerini veya ses üretim mekanizmasını etkileyen farklı durumların belirtisidir. Süresi ve eşlik eden belirtiler önemlidir.
Ses kısıklığını inceleyin →Larenjit
Larinks ve ses tellerindeki inflamasyon ses kısıklığı, boğazda tahriş, öksürük ve ses kullanımında zorlanmaya neden olabilir. Akut ve kronik formları bulunur.
Larenjit hakkında bilgi →Ses Teli Nodülü
Sesin uzun süre hatalı veya yoğun kullanılmasıyla ilişkili olabilen nodüller genellikle her iki ses telinin karşılıklı bölgelerinde gelişen iyi huylu değişikliklerdir.
Ses teli nodülünü inceleyin →Ses Teli Polipi
Ses teli polipleri sesin titreşim düzenini etkileyerek kalıcı veya tekrarlayan ses kısıklığına neden olabilen iyi huylu lezyonlardır.
Ses teli polipi hakkında bilgi →Reinke Ödemi
Ses tellerinin yüzey tabakasında sıvı birikimiyle karakterize olan Reinke ödeminde ses kalınlaşabilir ve belirgin ses kısıklığı gelişebilir.
Reinke ödemini inceleyin →Ses Teli Felci
Ses tellerinden birinin veya her ikisinin hareketinin bozulması ses kısıklığı, nefesli ses, yutma sorunları veya bazı durumlarda solunum güçlüğüne yol açabilir.
Ses teli felci hakkında bilgi →Laringofaringeal Reflü
Mide içeriğinin üst hava yolu ve larinks bölgesine ulaşması bazı hastalarda ses kısıklığı, boğaz temizleme ihtiyacı ve kronik boğaz yakınmalarıyla ilişkili olabilir.
Laringofaringeal reflüyü inceleyin →Larinks Papillomları
Larinks papillomları ses telleri veya larinksin farklı bölgelerinde gelişebilen papillomatöz lezyonlardır ve ses değişikliğine neden olabilir.
Larinks papillomlarını inceleyin →Larinks Kitleleri
Larinkste iyi huylu veya daha ayrıntılı değerlendirme gerektiren farklı özellikte kitleler gelişebilir. Tanı muayene ve gerekli ileri incelemelerle belirlenir.
Larinks kitleleri hakkında bilgi →Larinks Kanseri
Uzun süren ses kısıklığı, yutma yakınmaları, boyunda kitle veya başka şüpheli belirtilerde larinks ayrıntılı olarak değerlendirilir ve gerekli durumlarda biyopsi yapılır.
Larinks kanseri hakkında bilgi →Larinks Hastalıklarında Tanı Süreci
Larinks hastalıklarının değerlendirilmesi hastanın temel yakınmasının ayrıntılı olarak sorgulanmasıyla başlar. Ses değişikliğinin ne zaman başladığı, sürekli veya dönemsel olup olmadığı, mesleki ses kullanımı, sigara ve tütün öyküsü, geçirilmiş ameliyatlar, reflü yakınmaları, öksürük, yutma güçlüğü ve solunumla ilişkili belirtiler değerlendirilir.
Larinks endoskopisi nedir?
Larinks ağız boşluğunun daha altında yer aldığı için ses tellerini ayrıntılı değerlendirmek amacıyla endoskopik muayene yöntemlerinden yararlanılabilir. Fleksibl endoskopi burundan ilerletilen ince bir optik sistemle; rijit muayene ise uygun hastalarda ağız yoluyla gerçekleştirilebilir.
Endoskopik değerlendirme sırasında ses tellerinin yüzeyi, birbirleriyle kapanması, hareketleri ve larinksin diğer anatomik yapıları incelenebilir.
Videolaringostroboskopi ne zaman kullanılır?
Ses telleri konuşma sırasında çok hızlı titreştiği için bazı titreşim bozukluklarının standart muayenede ayrıntılı değerlendirilmesi zor olabilir. Stroboskopik inceleme uygun hastalarda ses tellerinin titreşim özelliklerinin daha ayrıntılı değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.
Her ses kısıklığında tomografi gerekir mi?
Hayır. Ses kısıklığı bulunan birçok kişide ilk adım öykü ve larinks muayenesidir. Bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme; kitle, ses teli felci, derin dokuların değerlendirilmesi veya başka özel klinik durumlarda hekimin gerekli görmesiyle kullanılabilir.
Larinkste biyopsi ne zaman yapılır?
Ses teli veya larinksin başka bir bölümünde şüpheli bir lezyon görülmesi halinde dokunun niteliğini belirlemek için biyopsi gerekebilir. Patolojik inceleme özellikle tümöral hastalıkların kesin tanısında önem taşır.
Larinks Hastalıklarında Tedavi Yaklaşımları
Larinks hastalıklarının tamamına uygulanabilecek tek bir tedavi yöntemi yoktur. Akut larenjit, ses teli nodülü, polip, ses teli felci ve larinks tümörü birbirinden farklı nedenlerle ortaya çıktığı için tedavi planı kesin tanıya göre oluşturulur.
Ses hijyeni ve koruyucu önlemler
Sesin aşırı ve hatalı kullanımından kaçınmak, yeterli sıvı almak, sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak ve sürekli bağırma veya boğaz temizleme gibi sesi zorlayan alışkanlıkları azaltmak bazı ses problemlerinde önem taşıyabilir.
Profesyonel olarak sesini kullanan öğretmen, çağrı merkezi çalışanı, sanatçı ve benzeri meslek gruplarında ses kullanım alışkanlıklarının değerlendirilmesi ayrıca önem kazanabilir.
Medikal tedavi
Tedavi altta yatan nedene göre planlanır. Enfeksiyöz veya inflamatuvar hastalıklarda uygun medikal ve destekleyici yöntemler; reflüyle ilişkili yakınmalarda yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekli görülen tedaviler gündeme gelebilir.
Her ses kısıklığında antibiyotik veya reflü ilacı kullanılması doğru değildir. Tedavi larinks muayenesinde saptanan bulgulara ve hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.
Ses terapisi
Sesin yanlış veya aşırı kullanımına bağlı bazı fonksiyonel ses bozukluklarında ve seçilmiş iyi huylu ses teli hastalıklarında ses terapisi tedavinin bir parçası olabilir. Amaç sesin daha verimli ve daha az zorlayıcı biçimde kullanılmasını sağlamaktır.
Cerrahi tedavi ne zaman değerlendirilir?
Ses teli polipi, bazı kistler, papillomlar, seçilmiş ses teli lezyonları ve biyopsi gerektiren şüpheli oluşumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Ses teli felcinde de hastanın ses, yutma ve solunum fonksiyonlarına göre farklı girişimsel seçenekler değerlendirilebilir.
Cerrahinin amacı hastalığa göre değişir. Bazı girişimlerde ses teli titreşiminin korunması veya iyileştirilmesi hedeflenirken, tümöral hastalıklarda öncelik hastalığın kontrol altına alınmasıdır.
Ses ve Larinks Şikâyetlerinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Soğuk algınlığı veya yoğun ses kullanımına bağlı kısa süreli ses değişiklikleri kendiliğinden düzelebilir. Ancak birkaç hafta devam eden, sık tekrarlayan veya giderek belirginleşen ses kısıklığı KBB değerlendirmesini gerektirebilir.
- Nefes almakta belirgin zorlanma veya solunum sırasında yeni gelişen gürültülü ses,
- Hızla artan boğaz veya boyun şişliği,
- Tükürüğü yutamama veya belirgin yutma güçlüğü,
- Kanlı balgam veya tekrarlayan açıklanamayan kanama,
- Ses değişikliğiyle birlikte hızla kötüleşen genel durum,
- Yabancı cisim veya hava yolu tıkanıklığı şüphesi.
Uzun süren ses kısıklığı veya boğaz yakınmalarının bulunması doğrudan ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak özellikle sigara veya tütün kullanımı bulunan kişilerde devam eden ses değişikliklerinin ertelenmeden değerlendirilmesi önemlidir.
İzmir'de Larinks Hastalıklarının Değerlendirilmesi
Larinks hastalıklarında değerlendirme yalnızca sesin nasıl çıktığına göre yapılmaz. Ses tellerinin yapısı ve hareketleri, hastanın ses kullanım alışkanlıkları, sigara ve tütün öyküsü, reflü yakınmaları, yutma fonksiyonu ve gerektiğinde boyun bölgesi birlikte değerlendirilir.
Prof. Dr. Raşit Midilli için hazırlanan bu ana silo sayfası, İzmir'de larinks hastalıkları, ses kısıklığı, larenjit, ses teli nodülü, ses teli polipi, ses teli felci, Reinke ödemi ve larinks kitleleri hakkında araştırma yapan ziyaretçileri ilgili alt konuya yönlendirmek üzere yapılandırılmıştır.
Muayene öncesinde ses değişikliğinin ne zamandır devam ettiğini, hangi durumlarda arttığını, sigara veya tütün kullanımını, mesleki ses kullanımını, geçirilmiş ameliyatları ve varsa önceki tetkikleri not etmek değerlendirme sürecine katkı sağlayabilir.
Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Larinks Hastalıkları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Larinks nedir ve nerede bulunur?
Larinks, halk arasında gırtlak olarak bilinen ve boyunda yutak ile soluk borusu arasında bulunan anatomik yapıdır. Ses telleri larinks içerisinde yer alır.
Larinks hastalıklarının en sık belirtisi nedir?
Ses kısıklığı sık görülen belirtilerden biridir. Bunun yanında seste yorulma, boğazda rahatsızlık, öksürük, yutma güçlüğü ve bazı hastalıklarda solunumla ilgili yakınmalar görülebilir.
Ses kısıklığı ne kadar sürerse muayene edilmelidir?
Enfeksiyon veya yoğun ses kullanımına bağlı kısa süreli ses kısıklıkları düzelebilir. Ancak birkaç hafta devam eden, giderek artan veya sık tekrarlayan ses değişikliklerinin KBB hekimi tarafından değerlendirilmesi uygun olur.
Ses teli nodülü ile polip aynı hastalık mıdır?
Hayır. Her ikisi de ses tellerinde gelişebilen iyi huylu lezyonlardır ancak oluşum özellikleri, görünümleri ve uygulanacak tedavi yaklaşımı farklılık gösterebilir.
Ses teli felci neden olur?
Ses tellerinin hareketini sağlayan sinirlerin etkilenmesine bağlı gelişebilir. Ameliyatlar, bazı nörolojik hastalıklar, kitleler ve farklı nedenler araştırılabilir; bazı hastalarda belirgin bir neden saptanamayabilir.
Reflü ses kısıklığı yapabilir mi?
Reflü bazı kişilerde larinks bölgesinde irritasyonla ilişkili olabilir ve ses kısıklığı, boğaz temizleme ihtiyacı veya boğazda rahatsızlık hissiyle birlikte görülebilir. Ancak bu belirtilerin başka birçok nedeni de vardır.
Larinks muayenesi nasıl yapılır?
KBB muayenesinin ardından gerekli durumlarda fleksibl veya rijit endoskopik yöntemlerle larinks ve ses tellerinin görünümü ve hareketleri değerlendirilir.
Her ses kısıklığında tomografi çekilir mi?
Hayır. Çoğu hastada ilk değerlendirme öykü ve larinks muayenesidir. Görüntüleme yalnızca klinik olarak gerekli görülen seçilmiş durumlarda kullanılır.
Larinkste görülen her lezyon kanser midir?
Hayır. Nodül, polip, kist ve papillom gibi iyi huylu lezyonlar da larinkste görülebilir. Şüpheli bir oluşumun kesin niteliği muayene ve gerektiğinde patolojik incelemeyle belirlenir.
Larinks hastalıkları her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Hastalığa göre ses hijyeni, takip, medikal tedavi, reflü kontrolü veya ses terapisi yeterli olabilir. Cerrahi tedavi yalnızca uygun hastalık ve klinik durumlarda değerlendirilir.
