Prof. Dr. Raşit Midilli

Horlama ve Apne

Kulak Burun Boğaz Hastalıkları kapsamında değerlendirme, tanı ve tedavi yaklaşımları hakkında detaylı bilgi edinebilirsiniz.

01 Uzmanlık Alanı Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Cerrahisi
Uyku • Solunum • KBB • OSA

Obstrüktif uyku apnesi (OSA), uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde daralması veya kapanması sonucunda solunumun azalması ya da geçici olarak durmasıyla seyreden önemli bir uyku ile ilişkili solunum bozukluğudur. Yüksek sesli horlama, tanıklı nefes durmaları ve gündüz uykululuğu sık belirtiler arasındadır.

İzmir'de horlama ve uyku apnesi tedavisi hakkında hazırlanan bu rehber; horlama ile OSA arasındaki farkı, apne ve hipopne kavramlarını, AHI değerini, polisomnografi ve evde uyku apnesi testlerini, CPAP ve APAP tedavisini, kilo yönetimini, ağız içi apareyleri ve hastaya göre planlanabilen güncel KBB cerrahisi seçeneklerini kapsamlı biçimde ele almaktadır.

Horlama ≠ OSA Horlama tek başına uyku apnesi anlamına gelmez; ancak OSA'nın önemli uyarı belirtilerinden biri olabilir
Tanı OSA tanısı yalnız muayene veya horlama sesine göre değil, uygun hastada objektif uyku testiyle doğrulanır
Tedavi PAP, kilo yönetimi, ağız içi aparey, pozisyonel tedavi ve seçilmiş hastalarda cerrahi birlikte değerlendirilebilir

Obstrüktif Uyku Apnesi Nedir?

Kısa yanıt: Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst hava yolunun tekrarlayan biçimde kısmen veya tamamen kapanması sonucunda solunum olayları, uyku bölünmeleri ve bazı olaylarda oksijen düşmeleri oluşmasıdır.

Uyku sırasında üst solunum yolunu açık tutan kasların aktivitesi doğal olarak azalır. Hava yolunun anatomik olarak dar olduğu veya çevre dokuların kollapsa yatkın bulunduğu kişilerde bu fizyolojik değişiklik hava yolunun tekrar tekrar daralmasına yol açabilir.

Hava yolu tamamen veya tama yakın kapandığında obstrüktif apne, kısmen daraldığında ise uygun kriterleri karşılayan hipopne oluşabilir.

Bu olayların sonunda beyin kısa uyanma yanıtları oluşturabilir. Kişi çoğu zaman bu uyanmaları hatırlamasa da gece boyunca tekrarlayan uyku bölünmeleri dinlendirici uykuyu bozabilir.

Horlama ile Uyku Apnesi Arasındaki Fark Nedir?

Kısa yanıt: Horlama, uyku sırasında üst hava yolu dokularının hava akımıyla titreşmesi sonucunda oluşan sestir. Uyku apnesi ise tekrarlayan solunum bozukluklarının objektif uyku testiyle gösterilebildiği klinik bir hastalıktır.

Horlayan bir kişide uyku apnesi bulunmayabilir. Bu durum primer horlama olarak değerlendirilebilir.

Bunun tersine OSA bulunan hastaların önemli bölümünde yüksek sesli ve düzensiz horlama bulunur.

Horlamanın ses şiddeti hastalığın ağırlığını göstermez: Çok yüksek sesle horlayan bir kişide OSA olmayabileceği gibi, daha az horlayan bir hastada klinik olarak önemli uyku apnesi bulunabilir.

Hangi horlama daha şüphelidir?

Horlamaya nefes durmaları, boğulur gibi sesler, uykuda ani nefes alma, belirgin gündüz uykululuğu veya dirençli hipertansiyon gibi bulgular eşlik ediyorsa OSA açısından değerlendirme önem kazanır.

Apne ve Hipopne Nedir?

Apne

Erişkin uyku çalışmalarında hava akımının belirgin biçimde kaybolduğu ve en az 10 saniye devam eden solunum olayıdır. Solunum çabası sürüyorsa obstrüktif apne olarak değerlendirilir.

Hipopne

Hava akımının tamamen kesilmeden kısmen azaldığı solunum olayıdır. AASM'nin önerilen erişkin kriterinde akımda en az %30 azalma en az 10 saniye sürmeli ve buna en az %3 oksijen desatürasyonu veya EEG arousalı eşlik etmelidir.

Apnenin hangi tipleri vardır?

Obstrüktif Apne

Hava yolu kapalıdır ancak göğüs ve karın solunum çabası devam eder. Erişkinlerde en sık karşılaşılan uyku apnesi mekanizmasıdır.

Santral Apne

Solunum olayı sırasında hava akımıyla birlikte solunum çabası da ortadan kalkar. Nedenleri ve tedavisi obstrüktif uyku apnesinden farklıdır.

Mikst Apne

Aynı solunum olayı içerisinde santral ve obstrüktif özelliklerin birlikte görüldüğü olaydır.

Hipopne

Tam solunum kesilmesinden ziyade kısmi hava akımı azalmasıdır ve AHI hesabına apnelerle birlikte dahil edilir.

Horlama ve Obstrüktif Uyku Apnesi Neden Olur?

OSA çoğunlukla tek bir noktadaki mekanik tıkanıklığın değil; üst hava yolu anatomisi, yumuşak dokular, nöromüsküler kontrol, vücut ağırlığı ve uyku fizyolojisinin birlikte etkisinin sonucudur.

Fazla Kilo ve Obezite

Boyun ve üst hava yolu çevresindeki yağ dokusu hava yolu kollapsına yatkınlığı artırabilir.

Tonsil Büyüklüğü

Belirgin büyük tonsiller özellikle bazı çocuklarda ve seçilmiş erişkinlerde orofaringeal hava yolunu daraltabilir.

Çene Anatomisi

Retrognati, mikrognati veya çenelerin geride konumlanması dil ve yumuşak dokuların hava yolu üzerindeki etkisini artırabilir.

Dil Kökü ve Farinks

Dil kökü, lateral farengeal duvarlar ve hipofarenks uyku sırasında kollapsa katılabilir.

Burun Tıkanıklığı

Septum deviasyonu, konka hipertrofisi ve rinit horlamayı artırabilir ve PAP kullanımını zorlaştırabilir.

Yumuşak Damak ve Farinks

Yumuşak damak ve çevre farengeal dokuların anatomisi hem titreşim şeklindeki horlamaya hem de hava yolu kollapsına katkıda bulunabilir.

Uyku Apnesi Risk Faktörleri Nelerdir?

Fazla kilo ve obezite Erişkin OSA için en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir.
İleri yaş OSA sıklığı yaşla birlikte artabilir.
Erkek cinsiyet Erkeklerde risk daha yüksektir; kadınlarda özellikle menopoz sonrasında risk artabilir.
Alkol Özellikle yatmaya yakın alkol üst hava yolu kollapsını ve OSA şiddetini artırabilir.
Sedatif ilaçlar Bazı sedatif ve solunumu etkileyen ilaçlar uygun hastalarda solunum olaylarını ağırlaştırabilir.
Anatomik darlık Büyük tonsil, retrognati, nazal obstrüksiyon ve diğer üst hava yolu özellikleri riski artırabilir.
Aile öyküsü Üst hava yolu anatomisi ve genetik özellikler nedeniyle ailesel yatkınlık bulunabilir.
Endokrin hastalıklar Akromegali ve hipotiroidi gibi hastalıklar seçilmiş kişilerde OSA riskini artırabilir.

Uyku Apnesinin Belirtileri Nelerdir?

Gece görülen belirtiler

Yüksek sesli horlama Özellikle düzensiz ve aralarda sessizliklerle bölünen horlama dikkat çekebilir.
Tanıklı nefes durmaları Partner veya aile solunumun kısa sürelerle durduğunu fark edebilir.
Boğulur gibi uyanma Hasta gece ani nefes alma, boğulma veya hava açlığı hissiyle uyanabilir.
Sık uyanma Uyku bölünmesi hastanın hatırlamadığı mikro-uyanmalardan belirgin uyanmalara kadar değişebilir.
Gece terlemesi Bazı OSA hastalarında belirgin gece terlemesi görülebilir.
Noktüri Gece sık idrara çıkma OSA ile birlikte görülebilen belirtilerden biridir.

Gündüz görülen belirtiler

Gündüz uykululuğu Toplantı, televizyon izleme veya araç yolculuğu gibi durumlarda uyuklama görülebilir.
Sabah baş ağrısı Bazı hastalar dinlenmemiş uyanma ve sabah baş ağrısı tarif eder.
Konsantrasyon güçlüğü Dikkat, hafıza ve iş performansı etkilenebilir.
Yorgunluk Her OSA hastası uyuklamaz; bazıları temel yakınmasını sürekli yorgunluk şeklinde tarif eder.
Gündüz uykululuğu özellikle araç kullanırken önemlidir: Direksiyon başında uyuklama veya kontrol edilemeyen uyku eğilimi trafik kazası riskini artırabilir ve hızlı değerlendirme gerektirir.

Uyku Apnesi Sağlığı Nasıl Etkileyebilir?

Tedavi edilmemiş OSA yalnızca horlama ve uyku kalitesi sorunu değildir.

Tekrarlayan üst hava yolu obstrüksiyonu, uyku bölünmesi, sempatik sinir sistemi aktivasyonu ve aralıklı hipoksemi farklı sistemleri etkileyebilir.

Hipertansiyon

OSA özellikle dirençli hipertansiyon dahil yüksek tansiyonla ilişkilidir.

Kardiyovasküler Risk

OSA; atriyal fibrilasyon, inme ve çeşitli kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili bulunmuştur.

Metabolik Sağlık

Obezite ve tip 2 diyabet OSA ile sık birlikte bulunabilir.

Kaza Riski

Aşırı gündüz uykululuğu dikkat ve reaksiyon zamanını etkileyerek iş ve trafik kazası riskini artırabilir.

Birliktelik ile doğrudan neden-sonuç aynı şey değildir: OSA ve kardiyometabolik hastalıklar birçok ortak risk faktörüne sahiptir. Bu nedenle her hastanın genel sağlık durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Horlama ve Uyku Apnesi Tanısı Nasıl Konulur?

OSA değerlendirmesi yalnız horlamayı dinlemekten veya boğaza bakmaktan ibaret değildir.

Uyku öyküsü Horlama, tanıklı apne, boğulma, gündüz uykululuğu, uyku süresi ve eşlik eden hastalıklar sorgulanır.
Üst hava yolu değerlendirilir Burun, tonsiller, yumuşak damak, dil kökü, farinks ve çene anatomisi değerlendirilir.
Objektif uyku testi Klinik duruma göre polisomnografi veya uygun erişkinlerde evde uyku apnesi testi kullanılır.

KBB muayenesinde nelere bakılır?

Septum deviasyonu, nazal valv ve konka yapıları, tonsil büyüklüğü, yumuşak damak, lateral farengeal duvarlar, dil hacmi, dil kökü ve çenelerin konumu gibi üst hava yolu özellikleri değerlendirilir.

Gerektiğinde fleksibl endoskopiyle nazofarenks, dil kökü, hipofarenks ve larinks incelenebilir.

KBB muayenesi OSA'nın şiddetini tek başına belirleyemez: Hava yolunda belirgin darlık görülmesi OSA olasılığını destekleyebilir ancak hastalığın varlığı ve ağırlığı objektif uyku testiyle değerlendirilir.

Epworth Uykululuk Ölçeği nedir?

Epworth Uykululuk Ölçeği kişinin farklı günlük durumlarda uykuya dalma eğilimini sorgulayan subjektif bir ölçektir.

Yüksek skor aşırı gündüz uykululuğunu destekleyebilir ancak Epworth tek başına OSA tanısı koydurmaz veya OSA'yı dışlamaz.

Uyku Apnesi Testi Nasıl Yapılır?

Polisomnografi

Uyku laboratuvarında uyku evreleri, EEG, göz ve kas hareketleri, hava akımı, solunum çabası, oksijenlenme, kalp ritmi ve diğer parametrelerin birlikte kaydedildiği kapsamlı uyku testidir.

Evde Uyku Apnesi Testi

Daha sınırlı sayıda solunum parametresini kaydeder. OSA açısından yüksek risk taşıyan komplike olmayan uygun erişkinlerde tanısal seçenek olabilir.

Her hastaya polisomnografi gerekir mi?

Hayır. Uygun erişkinlerde teknik olarak yeterli evde uyku apnesi testi kullanılabilir.

Bununla birlikte belirgin kardiyorespiratuvar hastalık, nöromüsküler hastalık, hipoventilasyon şüphesi, kronik opioid kullanımı, inme öyküsü veya ağır insomnia gibi durumlarda laboratuvar polisomnografisi daha uygun olabilir.

Negatif ev testi her zaman OSA'yı dışlamaz: Klinik şüphe devam ediyorsa, ev testi negatif, yetersiz veya teknik olarak başarısızsa laboratuvar polisomnografisi gerekebilir.

AHI Nedir ve Uyku Apnesi Derecesi Nasıl Belirlenir?

Kısa yanıt: AHI, uyku sırasında bir saat içerisinde meydana gelen apne ve hipopnelerin ortalama toplam sayısıdır.
Erişkin AHI Sınıflama Yorum
5'in altında OSA aralığında değil OSA değerlendirmesi yalnız sayıdan ibaret değildir; başka uyku solunum olayları ve klinik durum ayrıca yorumlanır
5–14,9 Hafif OSA Belirtiler ve eşlik eden hastalıklar tedavi kararında önemlidir
15–29,9 Orta OSA Aktif tedavi gereksinimi ayrıntılı değerlendirilir
30 ve üzeri Ağır OSA PAP ve diğer tedavi seçenekleri gecikmeden değerlendirilir
AHI önemli ama tek sayı değildir: Oksijen düşüşlerinin derinliği ve süresi, uyku bölünmesi, vücut pozisyonu, REM uykusundaki olaylar, gündüz belirtileri ve kardiyometabolik hastalıklar da klinik kararın parçasıdır.

Evde uyku apnesi testinde gerçek uyku süresi her cihazda ölçülemediğinden bazı raporlarda AHI yerine REI (respiratory event index) kullanılabilir.

Bu erişkin sınıflamasıdır: Çocuklarda OSA tanı ve şiddet kriterleri farklıdır; erişkin AHI eşikleri çocuklara doğrudan uygulanmaz.

Horlama ve Uyku Apnesi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kısa yanıt: Tek bir “en iyi uyku apnesi tedavisi” yoktur. Tedavi OSA'nın şiddetine, belirtilere, vücut ağırlığına, üst hava yolu anatomisine, uyku pozisyonuna, eşlik eden hastalıklara ve hastanın PAP tedavisine uyumuna göre kişiselleştirilir.

Kilo Yönetimi

Fazla kilo veya obezitesi bulunan hastalarda kilo kaybı OSA şiddetini azaltabilir ve tedavinin önemli bileşenlerinden biridir.

PAP Tedavisi

CPAP veya APAP üst solunum yolunun uyku sırasında açık kalmasını sağlayan temel OSA tedavilerindendir.

Ağız İçi Aparey

Mandibulayı öne taşıyan kişiye özel cihazlar seçilmiş OSA ve primer horlama hastalarında kullanılabilir.

Pozisyonel Tedavi

OSA'nın özellikle sırtüstü pozisyonda belirginleştiği uygun hastalarda pozisyonel tedavi düşünülebilir.

Burun Tedavisi

Rinit, septum deviasyonu ve konka hipertrofisi gibi nazal problemler uygun medikal veya cerrahi yöntemlerle ele alınabilir.

Cerrahi

Anatomik tıkanıklık bölgesine ve diğer tedavilere yanıta göre seçilmiş hastalarda üst hava yolu cerrahisi değerlendirilebilir.

Alkol ve sedatifler önemli midir?

Özellikle yatmadan önce alkol alınması üst hava yolu kas tonusunu azaltabilir ve OSA'yı ağırlaştırabilir.

Sedatif, opioid veya başka bir ilacın solunumu etkileyebileceği düşünülüyorsa hasta ilacı kendi kendine kesmemeli; tedaviyi düzenleyen hekimle birlikte değerlendirmelidir.

Kilo Vermek Uyku Apnesini Düzeltebilir mi?

Fazla kilo ve obezite erişkin OSA için önemli risk faktörlerindendir. Kilo kaybı birçok hastada AHI'nin ve OSA şiddetinin azalmasına katkıda bulunabilir.

Bununla birlikte OSA yalnızca kiloya bağlı değildir. Çene yapısı, tonsiller, dil kökü ve farengeal anatomi gibi faktörler kilo kaybından sonra da solunum bozukluğunun devam etmesine neden olabilir.

“Uyku apnesinin hiçbir ilaç tedavisi yoktur” artık mutlak olarak doğru değildir: Obeziteyle ilişkili OSA tedavisinde kilo yönetimine yönelik farmakolojik seçenekler gelişmektedir. Örneğin tirzepatid, ABD'de obezitesi bulunan orta-ağır OSA'lı erişkinler için 2024 yılında FDA tarafından onaylanmıştır. Ruhsat, endikasyon ve erişim koşulları ülkeye göre değişebilir; bu tedaviler her OSA hastası için uygun değildir.

Kilo kaybı sağlandıktan sonra OSA'nın düzeldiği varsayılarak PAP tedavisi kendiliğinden bırakılmamalıdır. Gerekli hastalarda objektif yeniden değerlendirme yapılmalıdır.

CPAP ve APAP Tedavisi Nedir?

Kısa yanıt: PAP tedavisi maskeyle pozitif hava yolu basıncı sağlayarak uyku sırasında üst solunum yolunun kapanmasını önlemeyi amaçlar.

CPAP

Gece boyunca belirlenmiş sürekli pozitif basınç sağlayarak üst hava yolunu açık tutar.

APAP

Tedavi basıncını belirlenen sınırlar içerisinde solunum ihtiyacına göre otomatik olarak değiştirebilir.

PAP tedavisi yalnız “çok ağır apne” hastalarına özgü değildir.

AASM; aşırı gündüz uykululuğu bulunan OSA'lı erişkinlerde PAP tedavisini güçlü biçimde önermekte, uyku ile ilişkili yaşam kalitesi bozukluğu veya hipertansiyon bulunan hastalarda da PAP kullanımını desteklemektedir.

CPAP kullanamayan hastada ne yapılır?

Öncelikle maskenin tipi ve uyumu, burun tıkanıklığı, basınç toleransı, nemlendirme ve cihaz kullanım sorunları değerlendirilmelidir.

Sorunlar giderilmesine rağmen PAP kullanılamıyorsa ağız içi aparey, kilo yönetimi, pozisyonel tedavi veya hastanın anatomisine göre cerrahi seçenekler ele alınabilir.

Horlama ve Uyku Apnesinde Ağız İçi Aparey Kullanılır mı?

Mandibular ilerletme apareyleri uyku sırasında alt çeneyi belirli miktarda öne taşıyarak dil kökü ve farengeal hava yolunda alan kazanmayı amaçlar.

Primer horlamada ve seçilmiş OSA hastalarında kullanılabilir.

Hazır internet apareyi ile kişiye özel tedavi aynı şey değildir: OSA tedavisinde diş ve çene yapısına göre ayarlanabilen kişiye özel cihazların uygun diş hekimi değerlendirmesiyle hazırlanması ve tedavi etkinliğinin objektif olarak kontrol edilmesi önemlidir.

Özellikle PAP'ı tolere edemeyen veya alternatif tedaviyi tercih eden uygun erişkinlerde mandibular ilerletme cihazı değerlendirilebilir.

Burun Ameliyatı Horlama ve Uyku Apnesini Geçirir mi?

Kısa yanıt: Burun cerrahisi OSA'yı her hastada tek başına tedavi etmez; ancak belirgin nazal obstrüksiyonu bulunan uygun hastalarda burun solunumunu ve diğer OSA tedavilerinin kullanımını iyileştirebilir.

Septum deviasyonu

Belirgin septum deviasyonunda septoplasti ile burun hava yolu düzeltilebilir.

Konka hipertrofisi

Alt konkaların kronik büyümesi medikal tedaviye rağmen devam ediyorsa uygun hastada konka küçültme işlemleri değerlendirilebilir.

Burun cerrahisinin OSA'daki önemli rollerinden biri PAP uyumudur: Nazal direncin azalması bazı hastalarda maskeyle nefes almayı kolaylaştırabilir ve gerekli PAP basıncının azalmasına yardımcı olabilir.

Ancak dil kökü, farinks veya damak seviyesinde eş zamanlı kollaps varsa yalnız burun ameliyatıyla OSA'nın tamamen düzelmesi beklenmemelidir.

Uyku Apnesi Ameliyatla Tedavi Edilebilir mi?

Evet. Cerrahi uygun seçilmiş hastalarda OSA tedavisinin önemli bir parçası olabilir. Ancak güncel yaklaşımda “horlayan herkese damak ameliyatı” şeklinde tek tip cerrahi uygulanmaz.

Cerrahi karar öncesinde objektif OSA tanısı, hastalığın ağırlığı, PAP tedavisine uyum ve tıkanıklığa katkıda bulunan anatomik bölgeler birlikte değerlendirilir.

Tonsillektomi

Büyük ve hava yolunu belirgin daraltan tonsilleri bulunan uygun hastalarda önemli bir cerrahi seçenek olabilir.

Palatal ve Farengeal Cerrahiler

UPPP'nin yanı sıra modern rekonstrüktif farengoplasti teknikleri hastanın kollaps paternine göre kullanılabilir.

Dil Kökü Cerrahileri

Dil kökü veya lingual tonsil seviyesindeki obstrüksiyona yönelik farklı cerrahi yöntemler seçilmiş hastalarda uygulanabilir.

Maksillomandibular İlerletme

Üst ve alt çenenin öne alınmasıyla retropalatal ve retrolingual hava yolunda genişleme sağlayabilen etkili iskelet cerrahilerindendir.

Hipoglossal Sinir Stimülasyonu

PAP kullanamayan, orta-ağır OSA'sı bulunan ve anatomik değerlendirmesi uygun seçilmiş erişkinlerde üst hava yolu stimülasyonu güncel tedavi seçeneklerinden biridir.

Çok Seviyeli Cerrahi

OSA'daki kollaps birden fazla hava yolu seviyesinde oluşuyorsa tedavi tek bir bölge yerine çok seviyeli planlanabilir.

Cerrahi OSA'yı her hastada tamamen ortadan kaldırmaz: Birçok üst hava yolu ameliyatının hedefi AHI'yi, belirtileri ve hava yolu direncini azaltmaktır. Cerrahi sonrası uygun zamanda klinik ve gerektiğinde objektif uyku testi ile sonuç değerlendirilmelidir.

Horlama ve Uyku Apnesinde Yumuşak Damak Cerrahileri

Yumuşak damak ve lateral farengeal duvarların OSA'ya katkısı hastadan hastaya değişir.

Günümüzde yalnız uvulayı kısaltmaya veya damağı nedbeleştirerek sertleştirmeye dayanan eski işlemler yerine farengeal hava yolunu yeniden şekillendirmeyi amaçlayan rekonstrüktif teknikler uygun hastalarda tercih edilebilir.

UPPP hâlâ uygulanıyor mu?

Uvulopalatofaringoplasti ve modifikasyonları uygun seçilmiş OSA hastalarında hâlâ kullanılan cerrahi yöntemlerdir. Ancak işlem çoğu hastada AHI'yi tamamen normalleştirmez.

Lazerle horlama ameliyatı?

Geçmişte yaygın kullanılan laser-assisted uvulopalatoplasty OSA tedavisinde güncel temel cerrahi yöntemlerden biri değildir.

Horlamaya yönelik herhangi bir palatal girişim öncesinde klinik olarak anlamlı OSA bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi önemlidir.

Hangi Uyku Apnesi Ameliyatının Uygun Olduğu Nasıl Belirlenir?

Bir hastada burun, damak, lateral farengeal duvar, tonsiller, dil kökü veya çene yapılarından biri veya birkaçı hava yolu kollapsına katkıda bulunabilir.

Uyku testi değerlendirilir OSA şiddeti, oksijenlenme, pozisyon ve uyku evreleriyle ilişkili bulgular gözden geçirilir.
Anatomik muayene yapılır Burundan hipofarinkse kadar üst hava yolunun potansiyel obstrüksiyon seviyeleri değerlendirilir.
Tedavi kişiselleştirilir PAP toleransı, vücut ağırlığı, diş-çene yapısı ve hastanın tercihleri birlikte değerlendirilir.

Uyku endoskopisi gerekli olabilir mi?

Seçilmiş cerrahi adaylarda ilaçla indüklenmiş uyku endoskopisi (DISE), uykuya benzer durumda hava yolundaki kollaps bölgelerini ve paternini değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Özellikle bazı farengeal cerrahiler ve üst hava yolu stimülasyonu için hasta seçiminde ek bilgi sağlayabilir.

Çocuklarda Horlama ve Uyku Apnesi

Çocukluk çağında düzenli horlama normal kabul edilmemeli ve özellikle nefes durmaları, huzursuz uyku, ağız solunumu, büyüme veya davranış sorunları eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.

Çocuklarda önemli neden: Adenoid ve tonsillerin büyümesi çocukluk çağı OSA'sının en önemli anatomik nedenlerinden biridir.
Horlama Hemen her gece görülen belirgin horlama önemli olabilir.
Ağız solunumu Geniz eti büyümesine bağlı burun tıkanıklığıyla birlikte bulunabilir.
Uykuda nefes durması Ailenin fark ettiği apne veya zorlanarak soluma OSA şüphesini artırır.
Davranış değişikliği Çocuklarda gündüz uykululuğu yerine hiperaktivite, dikkat ve davranış sorunları görülebilir.

Adenotonsiller hipertrofisi bulunan uygun çocuklarda adenotonsillektomi önemli ve sıklıkla ilk basamak cerrahi tedavilerden biridir.

Çocuk OSA'sı erişkin OSA'sından farklı değerlendirilir: Erişkinlerde kullanılan AHI eşikleri çocuklara uygulanmaz ve evde uyku apnesi testi çocuklarda rutin tanısal yöntem olarak önerilmez.

Horlama ve Uyku Apnesinde Ne Zaman Değerlendirme Gerekir?

Özellikle önem verilmesi gereken durumlar:
  • Uykuda tanıklı tekrarlayan nefes durmaları,
  • Uykuda boğulur veya nefessiz kalır gibi olma,
  • Her gece veya hemen her gece yüksek sesli horlama,
  • Direksiyon başında veya güvenlik gerektiren işlerde uyuklama,
  • Kontrol edilemeyen belirgin gündüz uykululuğu,
  • Dirençli hipertansiyon,
  • OSA ile ilişkili olabilecek kardiyovasküler hastalıklar,
  • Çocukta horlamayla birlikte nefes durması veya zorlanarak soluma,
  • Daha önce OSA tanısı almış hastada tedaviye rağmen devam eden belirgin belirtiler.

İzmir'de Horlama ve Uyku Apnesi Değerlendirmesi

İzmir'de uyku apnesi veya horlama tedavisi araştırılırken ilk amaç horlamanın primer horlama mı yoksa obstrüktif uyku apnesinin belirtisi mi olduğunun belirlenmesidir.

Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılan KBB değerlendirmesinde burun, nazofarenks, tonsiller, yumuşak damak, orofarenks, dil kökü ve diğer üst solunum yolu bölgeleri değerlendirilebilir.

Septum deviasyonu, konka hipertrofisi, tonsil büyüklüğü, yumuşak damak ve farengeal yapı, dil kökü ve çene anatomisinin horlama ve üst hava yolu obstrüksiyonuna katkısı incelenebilir.

Klinik olarak OSA şüphesi varsa hastanın özelliklerine göre polisomnografi veya uygun erişkinlerde evde uyku apnesi testi kullanılarak objektif değerlendirme yapılabilir.

Uyku testi sonucunda OSA saptandığında AHI tek başına ele alınmaz; gündüz uykululuğu, oksijenlenme, vücut ağırlığı, kardiyometabolik riskler ve üst hava yolu anatomisi birlikte değerlendirilir.

Tedavi; kilo yönetimi, CPAP veya APAP, kişiye özel mandibular ilerletme apareyi, pozisyonel yaklaşım, burun tedavisi ve uygun hastalarda anatomik bölgeye yönelik cerrahi seçeneklerin biri veya kombinasyonu şeklinde planlanabilir.

Horlama ve Uyku Apnesi ile İlişkili Konular

Adenotonsillektomi

Çocuklarda geniz eti ve bademcik büyümesine bağlı uyku solunum bozukluğunda önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Burun Tıkanıklığı

Septum deviasyonu, konka hipertrofisi ve rinit burun solunumunu ve PAP kullanımını etkileyebilir.

Tonsil ve Geniz Eti Hastalıkları

Özellikle çocuklarda adenotonsiller büyüme horlama ve OSA'nın önemli nedenlerinden biri olabilir.

KBB Değerlendirmesi

Horlama, tanıklı apne veya uyku sırasında solunum problemi için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

İletişim bilgileri →
Horlama, uykuda nefes durması veya gündüz uykululuğu mu var?

Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.

İletişime geçin →

Horlama ve Uyku Apnesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Horlama ile uyku apnesi aynı şey midir?

Hayır. Horlama üst solunum yolu dokularının uyku sırasında titreşmesiyle oluşan sestir. Obstrüktif uyku apnesinde ise uyku sırasında üst hava yolu tekrarlayan şekilde daralır veya kapanır ve apne ya da hipopne adı verilen solunum olayları oluşur. Horlama OSA'nın önemli belirtilerinden biri olabilir ancak horlayan herkesin uyku apnesi yoktur.

Obstrüktif uyku apnesi nedir?

Obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde kısmen veya tamamen kapanması sonucunda hava akımının azalması veya durması, uykunun bölünmesi ve bazı olaylarda kandaki oksijen düzeyinin düşmesiyle seyreden uyku ile ilişkili solunum bozukluğudur.

Apne ve hipopne nedir?

Erişkin uyku çalışmalarında apne, hava akımının belirgin biçimde kaybolduğu ve en az 10 saniye süren solunum olayıdır. Hipopne ise hava akımının en az 10 saniye kısmen azalmasıdır. AASM'nin önerilen erişkin kriterinde hipopne için hava akımında en az yüzde 30 azalmaya en az yüzde 3 oksijen desatürasyonu veya uykudan kısa uyanma yanıtı eşlik eder.

AHI nedir ve nasıl yorumlanır?

AHI, uyku saatine düşen apne ve hipopnelerin toplam sayısıdır. Erişkinlerde AHI 5 ile 14,9 arasında olduğunda hafif, 15 ile 29,9 arasında olduğunda orta ve 30 veya üzerinde olduğunda ağır OSA sınıflaması kullanılır. Tedavi kararı yalnız AHI değerine göre değil; belirtiler, oksijenlenme, eşlik eden hastalıklar ve diğer uyku testi bulgularıyla birlikte verilir.

Horlayan herkes uyku testi yaptırmalı mı?

Her horlayan kişide otomatik olarak uyku testi gerekmez. Ancak yüksek sesli düzenli horlamaya tanıklı apne, uykuda boğulur gibi olma, belirgin gündüz uykululuğu, dirençli hipertansiyon veya OSA riskini artıran başka bulgular eşlik ediyorsa objektif uyku testi değerlendirilmelidir.

Evde uyku testi ile polisomnografi aynı şey midir?

Hayır. Laboratuvar polisomnografisi uyku evreleri, beyin aktivitesi, göz ve kas hareketleri, solunum, oksijenlenme ve diğer birçok parametreyi ölçer. Evde uyku apnesi testi daha sınırlı sayıda solunum parametresi kaydeder ve uygun, komplike olmayan erişkinlerde OSA tanısında kullanılabilir. Negatif veya yetersiz ev testi klinik şüphe yüksekse OSA'yı kesin olarak dışlamaz.

Uyku apnesinin belirtileri nelerdir?

Yüksek sesli horlama, uykuda tanıklı nefes durmaları, boğulur veya nefessiz kalır gibi uyanma, huzursuz ve bölünmüş uyku, sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu, gündüz yorgunluğu veya uykululuk, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü OSA ile ilişkili olabilir.

CPAP ve APAP nedir?

CPAP uyku sırasında maskeyle sürekli pozitif hava yolu basıncı vererek üst solunum yolunun kapanmasını önlemeyi amaçlar. APAP ise gerekli basıncı belirli sınırlar içerisinde otomatik olarak değiştirebilir. PAP tedavisi yalnız ağır OSA için kullanılmaz; OSA şiddeti, gündüz uykululuğu, yaşam kalitesi ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınarak farklı hastalarda önerilebilir.

Kilo vermek uyku apnesini düzeltebilir mi?

Fazla kilo veya obezitesi bulunan kişilerde kilo kaybı OSA şiddetini azaltabilir ve tedavinin önemli bir parçasıdır. Bununla birlikte OSA yalnız kilodan kaynaklanmayabilir; çene ve üst hava yolu anatomisi gibi başka faktörler de rol oynayabildiğinden kilo verilmesi PAP veya diğer tedavilerin doktor değerlendirmesi olmadan bırakılması anlamına gelmez.

Ağız içi aparey kimlerde kullanılabilir?

Alt çeneyi öne taşıyan kişiye özel mandibular ilerletme apareyleri primer horlamada ve OSA bulunan seçilmiş erişkinlerde kullanılabilir. Özellikle PAP tedavisini tolere edemeyen veya uygun hastalarda alternatif tedaviyi tercih eden kişilerde değerlendirilebilir. Cihazın diş ve çene yapısına uygun şekilde hazırlanması ve tedavi etkinliğinin takip edilmesi önemlidir.

Burun ameliyatı uyku apnesini geçirir mi?

Burun ameliyatı OSA'yı her hastada tek başına ortadan kaldırmaz. Belirgin septum deviasyonu, konka büyümesi veya başka nazal obstrüksiyonu bulunan hastalarda burun solunumunu düzeltebilir, PAP maskesi kullanımını kolaylaştırabilir ve gereken PAP basıncını azaltmaya yardımcı olabilir. OSA'nın diğer üst hava yolu seviyeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Uyku apnesi ameliyatla tedavi edilebilir mi?

Evet, uygun seçilmiş hastalarda cerrahi OSA tedavisinin bir parçası olabilir. Tonsiller, yumuşak damak ve farinks, dil kökü, çene iskeleti veya diğer tıkanıklık bölgelerine yönelik farklı işlemler bulunur; seçilmiş PAP intoleransı olan erişkinlerde hipoglossal sinir stimülasyonu da değerlendirilebilir. Cerrahi karar objektif uyku testi, hava yolu anatomisi, OSA şiddeti ve diğer tedavilere yanıt birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

RM
i
Tıbbi Bilgilendirme

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi planlaması kişisel hekim değerlendirmesi sonrasında yapılmalıdır.

İletişim

Merak Ettikleriniz İçin Bizimle İletişime Geçin

Muayene süreci ve iletişim bilgileri hakkında detaylı bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İletişim Bilgileri