Prof. Dr. Raşit Midilli

Boyunda Kitleye Yaklaşım

Kulak Burun Boğaz Hastalıkları kapsamında değerlendirme, tanı ve tedavi yaklaşımları hakkında detaylı bilgi edinebilirsiniz.

01 Uzmanlık Alanı Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Cerrahisi
Boyun • Lenf Bezleri • Baş ve Boyun Cerrahisi

Boyunda kitle; büyümüş lenf bezlerinden doğumsal kistlere, tükürük ve tiroid bezi hastalıklarından enfeksiyonlara ve baş-boyun tümörlerine kadar çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Özellikle erişkinlerde açıklanamayan ve kalıcı boyun kitlesinin nedeni gecikmeden araştırılmalıdır.

İzmir'de boyunda kitle ve lenf bezi değerlendirmesi hakkında hazırlanan bu rehber; boyun lenf nodu seviyelerini, çocuk ve erişkinlerde görülen farklı nedenleri, tiroglossal ve brankiyal kistleri, enfeksiyöz lenfadenopatileri, HPV ilişkili kistik metastazları, ultrasonografi, BT ve MR kullanımını, ince iğne biyopsisini ve boyun diseksiyonunu güncel yaklaşım doğrultusunda ele almaktadır.

Erişkinde 2 hafta önemli Belirgin enfeksiyon nedeni olmadan 2 hafta veya daha uzun süren kitle malignite açısından değerlendirilmelidir
Kistik = mutlaka benign değil Erişkin lateral kistik boyun kitlesi HPV ilişkili orofarenks kanserinin metastazı da olabilir
İlk biyopsi genellikle FNA Riskli ve tanısı belirsiz erişkin boyun kitlesinde açık biyopsiden önce ince iğne aspirasyonu tercih edilir

Boyunda Kitle Nedir?

Kısa yanıt: Boyun bölgesinde normalde bulunmayan veya normalden büyük hale gelmiş bir yapının görülmesi ya da elle hissedilmesi boyunda kitle olarak tanımlanabilir.

Boyunda ele gelen yapı her zaman lenf bezi değildir. Tiroid bezi, parotis veya submandibuler tükürük bezleri, doğumsal kistler, damar anomalileri ve farklı yumuşak doku tümörleri de boyunda şişlik oluşturabilir.

Yaş, kitlenin süresi, anatomik yerleşimi, ağrılı olup olmaması, yemek veya enfeksiyonlarla ilişkisi, büyüme hızı ve eşlik eden KBB belirtileri olası nedenleri değerlendirmede önemlidir.

Boyun kitlesinin nedeni yalnız elle muayeneyle kesinleştirilemez: Klinik özellikler hangi hastalıkların daha olası olduğu konusunda fikir verir ancak gerektiğinde görüntüleme ve doku örneklemesiyle tanı doğrulanmalıdır.

Boyun Lenf Nodu Seviyeleri Nelerdir?

Baş-boyun bölgesindeki lenf nodları anatomik yerleşimlerine göre belirli boyun seviyeleri içerisinde sınıflandırılır.

Seviye Genel bölge Klinik önemi
I Submental ve submandibuler alan Ağız boşluğu, dudak, dil ve submandibuler bölge hastalıklarıyla ilişkili lenf nodları bulunur
II Üst juguler bölge Orofarenks, nazofarenks, parotis ve farklı baş-boyun bölgelerinden drenaj alabilir
III Orta juguler bölge Orofarenks, hipofarinks ve larinks hastalıklarında etkilenebilir
IV Alt juguler bölge Larinks, hipofarinks, tiroid ve bazı alt bölge malignitelerinde önemli olabilir
V Posterior üçgen Nazofarenks, posterior skalp ve başka lenfatik bölgelerle ilişkili olabilir
VI Santral / ön boyun kompartmanı Özellikle tiroid ve santral boyun yapılarına ait hastalıklarda önem taşır
Lenf nodunun seviyesi tek başına kanserin kaynağını göstermez: Boyun seviyesi olası primer bölge hakkında yol gösterir ancak kesin tanı muayene, endoskopi, görüntüleme ve patolojik değerlendirmeyle konulur.

Boyunda Kitle Neden Olur?

Boyun kitleleri pratik olarak gelişimsel-doğumsal, enfeksiyöz / inflamatuvar ve neoplastik nedenler şeklinde gruplandırılabilir.

Doğumsal ve Gelişimsel

Tiroglossal duktus kisti, brankiyal yarık anomalileri, dermoid ve epidermoid kistler, lenfatik malformasyonlar ve laringosel bu gruptadır.

Enfeksiyöz ve İnflamatuvar

Üst solunum yolu ve diş enfeksiyonları, EBV, tüberküloz, tularemi, kedi tırmığı hastalığı ve çeşitli diğer enfeksiyonlar servikal lenfadenopati oluşturabilir.

Benign Neoplastik

Tükürük bezi tümörleri, lipomlar, sinir kılıfı tümörleri ve çeşitli benign yumuşak doku tümörleri boyunda kitle oluşturabilir.

Malign Neoplastik

Baş-boyun skuamöz hücreli kanserlerinin lenf nodu metastazları, lenfoma, tiroid ve tükürük bezi kanserleri ile başka organlardan metastazlar görülebilir.

Erişkinde Boyunda Kitle Ne Zaman Önemlidir?

Kısa yanıt: Belirgin enfeksiyon nedeni bulunmayan erişkinde boyun kitlesinin 2 hafta veya daha uzun süre devam etmesi, anlamlı dalgalanma göstermemesi veya süresinin bilinmemesi malignite açısından daha ayrıntılı değerlendirmeyi gerektirir.
2 hafta veya daha uzun süre Enfeksiyonla açıklanamayan kalıcı erişkin boyun kitlesinde değerlendirme geciktirilmemelidir.
Sert kıvam Sert lenf nodu veya kitle malignite şüphesini artırabilir.
Fiksasyon Kitlenin çevre dokulara yapışık ve hareketsiz olması daha ileri inceleme gerektirir.
1,5 cm'den büyük olması Erişkin boyun kitlesinde artmış malignite riskini düşündüren muayene kriterlerinden biridir.
Ciltte ülserasyon Kitlenin üzerindeki ciltte ülserasyon önemli şüpheli özelliklerden biridir.
Giderek büyüme İzlemde büyümeye devam eden açıklanamayan kitle araştırılmalıdır.
1,5 cm sınırı “daha küçüğü güvenlidir” anlamına gelmez: Boyut yalnız risk değerlendirmesindeki kriterlerden biridir. Küçük fakat sert, kalıcı, kistik veya başka şüpheli bulgularla birlikte olan lenf nodlarının da değerlendirilmesi gerekebilir.

Eşlik eden hangi belirtiler önemlidir?

Ses değişikliği, kalıcı boğaz ağrısı, yutma güçlüğü veya ağrılı yutma, aynı tarafta açıklanamayan kulak ağrısı, ağız veya boğazda lezyon, kanlı tükürük, açıklanamayan kilo kaybı ve solunum problemi baş-boyun maligniteleri açısından ek uyarı belirtileri olabilir.

Çocuklarda Boyun Kitlesi Nasıl Değerlendirilir?

Çocuklarda erişkinlerden farklı olarak enfeksiyöz lenfadenopatiler ve doğumsal-gelişimsel kitleler daha sık görülür.

Yakın zamanda geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında boynun iki tarafında hareketli ve hassas lenf bezleri görülebilir.

Reaktif Lenf Nodları

Viral veya bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonları çocuklarda geçici servikal lenf nodu büyümesinin sık nedenlerindendir.

Tiroglossal Duktus Kisti

Çoğunlukla boyun orta hattında ve hiyoid kemik çevresinde gelişen doğumsal kitledir.

Brankiyal Anomaliler

Boynun lateral bölümünde kist, sinüs veya fistül şeklinde görülebilir.

Vasküler Anomaliler

Hemanjiyomlar ve lenfatik malformasyonlar çocukluk çağında boyun kitlesi oluşturabilir.

Çocukta da her kitle “enfeksiyon bezi” değildir: Kalıcı, giderek büyüyen, sert, supraklaviküler yerleşimli veya ateş, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı gibi sistemik belirtilerle birlikte olan kitlelerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Doğumsal Boyun Kitleleri Nelerdir?

Doğumsal boyun lezyonları bazen doğumda fark edilirken bazıları yıllar sonra enfeksiyon, büyüme veya başka bir tetikleyici sonrasında görünür hale gelebilir.

Tiroglossal Duktus Kisti

En sık karşılaşılan doğumsal orta hat boyun kitlelerinden biridir.

Brankiyal Yarık Anomalisi

Özellikle lateral boyunda kist, sinüs veya fistül şeklinde görülebilir.

Dermoid / Epidermoid Kist

Boyun orta hattı veya ağız tabanında yavaş büyüyen kistik kitleler şeklinde ortaya çıkabilir.

Lenfatik Malformasyon

Özellikle çocukluk çağında yumuşak, kistik ve bazen geniş anatomik alanlara yayılan lezyonlar oluşturabilir.

Vasküler Tümörler

İnfantil hemanjiyom gibi vasküler tümörler baş-boyun bölgesinde görülebilir.

Laringosel

Laringeal sakkülün hava ile genişlemesi sonucunda internal, eksternal veya kombine kitle oluşturabilir.

Tiroglossal Duktus Kisti Nedir?

Kısa yanıt: Tiroglossal duktus kisti, embriyonik dönemde tiroid bezinin gelişim ve göç yolunun tamamen kaybolmaması sonucunda oluşan doğumsal boyun kistidir.

Kist çoğunlukla boyun orta hattında, hiyoid kemiğin yakınında bulunur. Çocukluk çağında sık görülmekle birlikte erişkin yaşta da fark edilebilir.

Yutkunmakla hareket eder mi?

Tipik tiroglossal duktus kisti yutkunma ve özellikle dilin dışarı uzatılmasıyla yukarı doğru hareket edebilir.

Ancak bu fizik muayene bulgusu tek başına kesin tanı koydurmaz.

Nasıl tedavi edilir?

Tedavi gereken olgularda standart cerrahi yaklaşım Sistrunk operasyonudur.

Kist ve tiroglossal traktın yanında hiyoid kemiğin orta kısmının da çıkarılması basit kist eksizyonuna göre nüks riskini belirgin azaltır.

Ameliyat öncesi tiroidin normal yerleşimi değerlendirilir: Ultrasonografi kistin özellikleriyle birlikte normal tiroid dokusunun bulunduğunu göstermede de yararlı olabilir.

Brankiyal Yarık Kisti ve Fistülü Nedir?

Brankiyal ark ve yarıkların embriyonik gelişimi sırasında kalan dokulardan kist, sinüs veya fistül gelişebilir.

İkinci brankiyal yarık anomalileri klinikte en sık karşılaşılan brankiyal anomaliler arasındadır ve çoğunlukla sternokleidomastoid kasın ön kenarına yakın lateral boyun şişliği şeklinde ortaya çıkar.

Enfekte olabilir mi?

Evet. Daha önce fark edilmeyen kist üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında hızla büyüyebilir, hassaslaşabilir veya daha belirgin hale gelebilir.

Erişkinde önemli ayrım: Özellikle üst lateral boyunda yeni ortaya çıkan kistik kitle yalnız görüntüsüne bakılarak “brankiyal kist” kabul edilmemelidir. HPV ilişkili orofarenks kanserinin kistik lenf nodu metastazı benzer görünüm oluşturabilir.

Hemanjiyom ve Lenfatik Malformasyon Aynı Şey midir?

Kısa yanıt: Hayır. Güncel vasküler anomali sınıflamasında hemanjiyomlar vasküler tümörler grubunda, lenfatik malformasyonlar ise vasküler malformasyonlar grubunda değerlendirilir.

Eski kaynaklarda “lenfanjiyom” veya “kistik higroma” terimleri sık kullanılmaktaydı.

Güncel terminolojide bu lezyonların büyük bölümü lenfatik malformasyon olarak adlandırılır.

İnfantil hemanjiyom

İnfantil hemanjiyom erken bebeklikte büyüme fazı gösteren ve daha sonra yıllar içerisinde kendiliğinden gerileme eğilimi bulunan benign vasküler tümördür.

Lenfatik malformasyon

Lenfatik damar gelişiminin malformasyonudur. Makrokistik, mikrokistik veya karışık yapıda olabilir ve özellikle baş-boyunda geniş anatomik alanlara yayılabilir.

Tedavi lezyonun tipi, boyutu, semptomları ve anatomik yayılımına göre izlem, skleroterapi, cerrahi veya farklı multidisipliner yaklaşımları içerebilir.

Enfeksiyonlar Boyunda Lenf Bezi Büyümesi Yapar mı?

Evet. Boyun lenf nodları ağız, boğaz, burun, sinüsler, kulaklar ve yüz bölgesinden gelen lenfatik drenajı aldığı için bu alanlardaki enfeksiyonlarda büyüyebilir.

Viral Enfeksiyonlar

EBV, CMV ve çeşitli solunum yolu virüsleri iki taraflı servikal lenfadenopati oluşturabilir.

Akut Bakteriyel Lenfadenit

Ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve ateşle birlikte hızlı gelişen lenf nodu büyümesi görülebilir.

Tüberküloz

Daha kronik seyirli, bazen birbirine yapışık veya zaman içerisinde cilde fistülize olan servikal lenf nodları oluşturabilir.

Tularemi

Türkiye'de özellikle orofaringeal formda boğaz enfeksiyonu ve belirgin servikal lenfadenopatiyle ortaya çıkabilir.

Kedi Tırmığı Hastalığı

Bartonella henselae enfeksiyonunda kedi teması sonrasında bölgesel lenf nodu büyümesi gelişebilir.

Diş ve Ağız Enfeksiyonları

Özellikle submandibuler ve üst boyun lenf nodlarında reaktif büyümeye neden olabilir.

Her erişkin boyun kitlesine antibiyotik verilmez: Bakteriyel enfeksiyonu düşündüren klinik bulgu yoksa ampirik antibiyotik kullanarak değerlendirmeyi haftalarca ertelemek doğru değildir.

Enfeksiyon testleri herkese yapılır mı?

Hayır. EBV, CMV, tüberküloz, tularemi, HIV, toksoplazma veya Bartonella gibi enfeksiyonlara yönelik testler hastanın öyküsü, temas özellikleri, muayene ve diğer klinik bulgulara göre seçilir.

Boyunda Neoplastik Kitlelerin Nedenleri Nelerdir?

Erişkinde özellikle açıklanamayan kalıcı lateral boyun kitlesinde metastatik baş-boyun kanserleri önemli ayırıcı tanılardan biridir.

Metastatik Skuamöz Hücreli Kanser

Tonsil, dil kökü, ağız boşluğu, larinks, hipofarinks ve diğer baş-boyun bölgelerindeki tümörler servikal lenf nodlarına yayılabilir.

Lenfoma

Hodgkin ve non-Hodgkin lenfomalar ağrısız, giderek büyüyen veya birden fazla bölgede lenf nodu büyümesi şeklinde görülebilir.

Tiroid Kanserleri

Tiroid nodülü veya santral ve lateral boyun lenf nodu metastazı şeklinde ortaya çıkabilir.

Tükürük Bezi Tümörleri

Parotis veya submandibuler bezde benign ve malign tümörler boyun kitlesi oluşturabilir.

Cilt Kanserleri

Baş ve yüz cildindeki skuamöz hücreli kanser veya melanom servikal ve parotis çevresi lenf nodlarına metastaz yapabilir.

Uzak Organ Metastazları

Özellikle supraklaviküler lenf nodlarında toraks veya daha uzak organlardan kaynaklanan metastazlar da değerlendirilir.

Erişkinde Kistik Boyun Kitlesi Neden Önemlidir?

Kısa yanıt: Erişkinde kistik görünüm kitlenin benign olduğunu kanıtlamaz. Özellikle lateral üst boyundaki kistik lenf nodu HPV ilişkili orofarenks kanserinin ilk bulgusu olabilir.

HPV ilişkili tonsil ve dil kökü kanserlerinde primer tümör bazen çok küçük olabilir ve hastanın fark ettiği ilk bulgu boyundaki metastatik lenf nodudur.

Bu metastazlar görüntülemede kistik özellik gösterebildiğinden benign ikinci brankiyal yarık kistiyle karışabilir.

Bu nedenle: Malignite açısından artmış risk taşıyan erişkinde kistik bir boyun kitlesi görüntüleme veya ilk iğne aspirasyonu benign görünse dahi tanı kesinleşene kadar değerlendirilmelidir.

HPV değerlendirmesi ne zaman önem kazanır?

Boyun lenf nodundan skuamöz hücreli kanser saptanır fakat primer tümör bulunamazsa, özellikle seviye II ve III lenf nodlarında yüksek riskli HPV değerlendirmesi olası orofarengeal kaynağın belirlenmesine yardımcı olabilir.

Boyunda Kitle Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı süreci kitlenin olası nedenine göre kişiselleştirilir ancak özellikle erişkin riskli boyun kitlesinde sistematik bir yaklaşım önemlidir.

Öykü ve KBB muayenesi Kitlenin süresi, büyümesi, enfeksiyonla ilişkisi ve eşlik eden baş-boyun belirtileri sorgulanır.
Endoskopi ve görüntüleme Klinik riske göre üst hava yolu endoskopisi, ultrason, kontrastlı BT veya MR yapılabilir.
Doku tanısı Tanısı belirsiz riskli kitlede FNA ve seçilmiş olgularda kor biyopsiyle patolojik değerlendirme yapılır.

KBB muayenesinde neler değerlendirilir?

Ağız boşluğu, dil, tonsiller, dil kökü, burun, nazofarenks, hipofarinks ve larinks olası primer hastalık açısından değerlendirilir.

Boyundaki kitlenin yeri, büyüklüğü, hareketliliği, kıvamı, ciltle ilişkisi ve başka lenf nodlarının bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

Fleksibl endoskopi neden yapılır?

Özellikle malignite açısından riskli hastada burundan geçirilen ince fleksibl endoskopla nazofarenks, dil kökü, hipofarinks ve larinks ayrıntılı olarak incelenebilir.

Boyunda metastaz bazen primer tümörden önce fark edilir: Bu nedenle yalnız boyundaki kitlenin kendisine bakmak yeterli değildir; kitlenin kaynaklanabileceği üst aerodigestif sistem mukozasının da değerlendirilmesi gerekir.

Boyun Kitlesinde Ultrason, BT ve MR Ne Zaman Kullanılır?

Yöntem Güçlü olduğu alan Kullanım örneği
Ultrasonografi Yüzeyel yapılar ve gerçek zamanlı değerlendirme Tiroid, tükürük bezleri, lenf nodları ve ultrason eşliğinde iğne biyopsisi
Kontrastlı BT Boyun anatomisi, lenf nodları, derin alanlar ve primer tümör araştırılması Malignite açısından artmış riskli erişkin boyun kitlesi
MR Yumuşak doku kontrastı, kafa tabanı ve sinirlerle ilişkili yayılım Seçilmiş baş-boyun tümörleri ve anatomik bölgeler
PET/BT Metabolik tümör değerlendirmesi ve uzak/bölgesel yayılım Primeri bulunamayan veya evreleme gereken seçilmiş onkoloji hastaları
Yüksek riskli erişkin boyun kitlesinde: Güncel klinik kılavuzlar kontrastlı boyun BT veya MR'ı temel görüntüleme seçenekleri arasında önermektedir.

Ultrasonografi son derece yararlı olmakla birlikte malignite açısından yüksek risk taşıyan bütün erişkin boyun kitlelerinde tek başına yeterli değerlendirme anlamına gelmez.

Boyun Kitlesinde Biyopsi Nasıl Yapılır?

Kısa yanıt: Malignite açısından artmış riskli ve tanısı belirsiz erişkin boyun kitlesinde ilk örnekleme çoğunlukla ince iğne aspirasyon biyopsisi (FNA) ile yapılır.

İnce iğne aspirasyon biyopsisi

İnce bir iğneyle kitleden hücresel materyal alınarak sitolojik inceleme yapılır.

Ultrason eşliğinde yapılması özellikle küçük, derin, kistik veya heterojen lenf nodlarında doğru bölgeden örnek alınmasını kolaylaştırabilir.

Kor iğne biyopsisi

FNA'nın tanısal olmadığı, daha fazla doku mimarisine gereksinim duyulan veya lenfoma gibi belirli hastalıkların düşünüldüğü seçilmiş durumlarda kor iğne biyopsisi kullanılabilir.

Açık biyopsi neden ilk işlem değildir? Şüpheli metastatik baş-boyun kanserinde plansız açık biyopsi daha sonraki onkolojik cerrahinin planını ve tedavi alanını etkileyebilir. Bu nedenle FNA, görüntüleme ve gerekli üst hava yolu değerlendirmeleri tamamlanmadan açık biyopsiye geçilmemelidir.

Artmış malignite riski bulunan ve FNA, görüntüleme ve ek incelemelere rağmen primeri bulunamayan hastalarda açık biyopsiden önce üst aerodigestif sistemin anestezi altında ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir.

Boyunda Metastaz Var Ama Primer Tümör Bulunamıyorsa Ne Yapılır?

Bazı hastalarda boyun lenf nodu biyopsisinde skuamöz hücreli kanser metastazı saptandığı halde ilk KBB muayenesi ve görüntülemede primer tümör görülmeyebilir.

Bu tablo primeri bilinmeyen baş-boyun skuamöz hücreli kanser metastazı olarak araştırılır.

Mukozal primer araştırılır Tonsiller, dil kökü, nazofarenks, hipofarinks ve larinks ayrıntılı muayene ve endoskopiyle değerlendirilir.
Patolojik belirteçler değerlendirilir Hastalığın özelliklerine göre yüksek riskli HPV ve gerektiğinde EBV incelemesi primer bölge konusunda ipucu sağlayabilir.
İleri inceleme planlanır Kontrastlı görüntüleme, PET/BT, anestezi altında endoskopi ve seçilmiş tonsil veya dil kökü işlemleri gerekebilir.

HPV pozitifliği neyi düşündürür?

Boyundaki metastatik skuamöz hücreli kanser yüksek riskli HPV ile ilişkiliyse primer tümörün özellikle palatin tonsil veya dil kökü gibi orofarengeal bölgelerden kaynaklanma olasılığı artar.

HPV testi kanser tanısını tek başına koydurmaz; patolojik ve anatomik değerlendirme sürecinin bir parçasıdır.

Boyun Kitlelerinde “Yediler” ve “Seksenler” Kuralı Hâlâ Kullanılıyor mu?

Kısa yanıt: Bunlar geçmişte eğitim amacıyla kullanılan kaba klinik ezberlerdir ve günümüzde erişkin boyun kitlesinin tanısal algoritmasının yerine kullanılmamalıdır.

Bir kitlenin 7 gün, 7 ay veya 7 yıl sürmesine bakarak enfeksiyon, malignite veya doğumsal hastalık tanısı koymak mümkün değildir.

Benzer şekilde “40 yaş sonrası boyun kitlelerinin yüzde 80'i şöyledir” biçimindeki klasik oranlar güncel hastanın bireysel risk değerlendirmesinin yerine geçmez.

Güncel yaklaşım daha nettir: Erişkinde enfeksiyonla açıklanmayan, 2 hafta veya daha uzun süren veya süresi bilinmeyen kitle; fizik muayene özellikleri ve eşlik eden belirtilerle birlikte malignite riski açısından değerlendirilir.

Boyunda Kitle Nasıl Tedavi Edilir?

Boyunda kitle bir tanı değil, klinik bulgudur. Bu nedenle bütün boyun kitlelerine uygulanan tek bir tedavi yoktur.

Enfeksiyon

Bakteriyel enfeksiyonlarda uygun antibiyotik ve gerektiğinde apse drenajı uygulanabilir. Viral hastalıklarda tedavi etkene göre değişir.

Doğumsal Kist

Tiroglossal veya brankiyal kist gibi lezyonlarda belirtiler ve klinik duruma göre cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Tiroid veya Tükürük Bezi Kitlesi

Tedavi görüntüleme ve patolojik tanıya göre izlemden cerrahiye kadar değişebilir.

Lenfoma

Patolojik alt tipe göre hematoloji veya medikal onkoloji tarafından sistemik tedavi ve diğer yöntemler planlanabilir.

Metastatik Baş-Boyun Kanseri

Primer tümör, HPV durumu, boyun hastalığının yaygınlığı ve evreye göre cerrahi, radyoterapi ve sistemik tedaviler planlanabilir.

Vasküler Anomali

Lezyonun sınıfına göre izlem, medikal tedavi, skleroterapi, cerrahi veya kombine yaklaşım kullanılabilir.

Boyun Diseksiyonu Nedir?

Kısa yanıt: Boyun diseksiyonu, baş-boyun kanserlerinin yayılmış olduğu veya yüksek metastaz riski taşıyan boyun lenf nodu bölgelerinin onkolojik amaçla cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Günümüzde boyun diseksiyonunun genişliği primer tümörün anatomik yeri, lenf nodu metastazlarının seviyeleri, sayısı, görüntüleme ve patolojik özelliklere göre belirlenir.

Selektif Boyun Diseksiyonu

Hastalığın yayılma paternine göre riskli belirli lenf nodu seviyeleri çıkarılır ve gereksiz anatomik yapı kaybının önlenmesi amaçlanır.

Modifiye Radikal Boyun Diseksiyonu

Geniş lenfatik diseksiyon yapılırken aksesuar sinir, internal juguler ven veya sternokleidomastoid kas gibi yapılardan bir veya daha fazlası korunabilir.

Radikal Boyun Diseksiyonu

Klasik olarak lenfatik dokuyla birlikte aksesuar sinir, sternokleidomastoid kas ve internal juguler venin de çıkarıldığı daha geniş ameliyattır.

Genişletilmiş Cerrahi

Tümör normalde boyun diseksiyonunda çıkarılmayan komşu yapılara invaze olmuşsa cerrahi kapsam hastalığa göre genişletilebilir.

Boyunda kanser metastazı bulunması otomatik olarak herkese aynı boyun diseksiyonunun yapılacağı anlamına gelmez: Cerrahi, radyoterapi veya kemoradyoterapi seçenekleri primer hastalığın türü, evresi ve tedavi stratejisine göre multidisipliner olarak belirlenir.

Boyunda Kitle Varsa Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Özellikle değerlendirilmesi gereken durumlar:
  • Erişkinde enfeksiyonla açıklanamayan ve 2 hafta veya daha uzun süren boyun kitlesi,
  • Kitlenin giderek büyümesi,
  • Sert veya çevre dokulara fikse olması,
  • Kistik görünmesine rağmen erişkin yaşta yeni ortaya çıkması,
  • Boyun kitlesine ses kısıklığı veya ses değişikliğinin eşlik etmesi,
  • Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı,
  • Açıklanamayan tek taraflı kulak ağrısı,
  • Ağız veya boğazda iyileşmeyen lezyon,
  • Açıklanamayan kilo kaybı,
  • Yüksek ateşle birlikte hızla büyüyen ağrılı boyun şişliği,
  • Yutamama, ağız tabanında şişlik veya solunum güçlüğü.
Solunum güçlüğü acil olabilir: Boyun şişliğine nefes darlığı, stridor, tükürüğü yutamama, morarma veya hızla ilerleyen hava yolu sıkıntısı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.

İzmir'de Boyunda Kitle ve Lenf Bezi Değerlendirmesi

İzmir'de boyunda kitle veya lenf bezi büyümesi nedeniyle yapılan değerlendirmede ilk amaç kitlenin lenf nodu, tükürük bezi, tiroid, doğumsal kist veya başka bir boyun yapısından kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemektir.

Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılabilecek KBB ve baş-boyun değerlendirmesinde kitlenin anatomik seviyesi, büyüklüğü, kıvamı, hareketliliği ve ciltle ilişkisi incelenebilir.

Özellikle erişkin hastada açıklanamayan kalıcı lenf nodu bulunduğunda ağız boşluğu, tonsiller, dil kökü, nazofarenks, hipofarinks ve larinks olası primer hastalık açısından değerlendirilebilir.

Gerekli hastalarda fleksibl endoskopik muayene ile ilk muayenede doğrudan görülemeyen baş-boyun mukozal alanları incelenebilir.

Kitlenin klinik özelliklerine göre ultrasonografi, kontrastlı boyun BT veya MR planlanabilir. Patolojik tanı gereken durumlarda çoğunlukla ultrason eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi, uygun seçilmiş hastalarda ise kor iğne biyopsisi kullanılabilir.

Erişkinde kistik lateral boyun kitlesi saptandığında yalnız benign kist olasılığı değil; özellikle HPV ilişkili orofarengeal kanserlerin kistik lenf nodu metastazı da ayırıcı tanıda değerlendirilir.

Tanı sonrasında tedavi enfeksiyon, doğumsal kist, tiroid veya tükürük bezi hastalığı, lenfoma veya metastatik kanser gibi asıl nedene yönelik planlanır.

Boyunda Kitle ile İlişkili KBB Konuları

Larinks ve Gırtlak Kanseri

Larinks kanserleri bazı hastalarda boyundaki metastatik lenf noduyla birlikte saptanabilir.

Tükürük Bezi Hastalıkları

Parotis ve submandibuler bez hastalıkları kulak önü veya çene altında boyun kitlesi oluşturabilir.

Tiroid Hastalıkları

Tiroid nodülleri ve tiroid malignitelerine bağlı lenf nodları boyun ön veya lateral bölümünde kitle oluşturabilir.

Baş ve Boyun Onkolojisi

Açıklanamayan kalıcı servikal lenfadenopati baş-boyun mukozal kanserlerinin ilk belirtisi olabilir.

Boyunda geçmeyen bir şişlik veya lenf bezi mi var?

Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.

İletişime geçin →

Boyunda Kitle Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boyunda kitle nedir?

Boyunda kitle, boyun bölgesinde normalde bulunmayan veya normalden büyük hale gelmiş bir yapının fark edilmesidir. Büyümüş lenf bezleri en sık nedenlerden biri olmakla birlikte tükürük bezi, tiroid, doğumsal kistler, enfeksiyonlar, vasküler yapılar ve benign veya malign tümörler de boyunda kitle oluşturabilir.

Erişkinde boyunda kitle ne zaman önemlidir?

Erişkinde belirgin bir enfeksiyon nedeni olmadan 2 hafta veya daha uzun süren, anlamlı küçülme göstermeyen ya da ne zamandır bulunduğu bilinmeyen boyun kitlesi malignite açısından değerlendirilmelidir. Sertlik, çevre dokulara fikse olma, 1,5 cm'den büyük boyut veya üzerindeki ciltte ülserasyon da şüpheyi artıran özelliklerdir.

Boyunda büyüyen lenf bezi her zaman kanser midir?

Hayır. Üst solunum yolu ve diş enfeksiyonları dahil birçok benign durum boyun lenf bezlerini büyütebilir. Ancak özellikle erişkinde nedeni açıklanamayan, kalıcı, büyüyen, sert veya fikse lenf bezleri ile eşlik eden ses değişikliği, yutma güçlüğü veya kilo kaybı varsa malignite olasılığı dışlanmalıdır.

Erişkinde kistik boyun kitlesi brankiyal kist midir?

Her zaman değil. Erişkinde özellikle lateral ve üst boyunda bulunan kistik bir kitle benign brankiyal yarık kisti olabileceği gibi HPV ilişkili orofarenks kanserinin kistik lenf nodu metastazı da olabilir. Bu nedenle riskli erişkinde kistik kitle tanı kesinleşmeden benign kabul edilmemelidir.

Boyunda kitle nasıl değerlendirilir?

Değerlendirme kitlenin süresi ve büyüme şeklinin sorgulanması, kapsamlı KBB ve boyun muayenesi ve gerekli hastalarda fleksibl endoskopiyle başlar. Klinik riske göre ultrasonografi, kontrastlı BT veya MR ve ince iğne aspirasyon biyopsisi gibi yöntemler kullanılır.

Boyun kitlesinde ultrason mu BT mi yapılır?

Tetkik seçimi hastanın yaşı, kitlenin yeri ve klinik şüpheye göre değişir. Ultrasonografi tiroid, tükürük bezleri ve yüzeyel lenf nodlarının değerlendirilmesinde yararlıdır. Malignite açısından artmış risk bulunan erişkin boyun kitlesinde kontrastlı boyun BT veya MR çoğu zaman daha kapsamlı anatomik değerlendirme sağlar.

Boyun kitlesinde biyopsi nasıl yapılır?

Malignite riski bulunan ve tanısı belirsiz boyun kitlesinde ilk doku örnekleme yöntemi çoğunlukla ince iğne aspirasyon biyopsisidir. Seçilmiş veya tanısal olmayan olgularda kor iğne biyopsisi gerekebilir. Açık biyopsi genellikle ilk basamak değildir ve onkolojik değerlendirme tamamlanmadan yapılmamalıdır.

Boyunda lenf bezi için antibiyotik kullanılmalı mı?

Her boyun kitlesinde antibiyotik başlanması doğru değildir. Antibiyotik bakteriyel enfeksiyonu destekleyen klinik bulgular olduğunda kullanılır. Belirgin bakteriyel enfeksiyon bulgusu bulunmayan erişkinde ampirik antibiyotiklerle değerlendirmeyi geciktirmek önerilmez.

Tiroglossal duktus kisti nedir?

Tiroglossal duktus kisti embriyonik tiroid göç yolunun kalıntılarından gelişen ve çoğunlukla boyun orta hattında görülen doğumsal bir kisttir. Yutkunma veya dil hareketiyle yukarı hareket edebilir. Tedavi gereken hastalarda klasik cerrahi yöntem kist ve traktla birlikte hiyoid kemiğin orta bölümünün çıkarıldığı Sistrunk operasyonudur.

Çocuklarda boyun kitlesinin en sık nedenleri nelerdir?

Çocuklarda reaktif veya enfeksiyöz lenf nodu büyümeleri ve doğumsal gelişimsel lezyonlar erişkinlere göre daha sık görülür. Tiroglossal duktus kisti, brankiyal anomaliler, dermoid kistler ve lenfatik malformasyonlar örnekler arasındadır. Kalıcı, büyüyen veya açıklanamayan kitleler çocuklarda da değerlendirilmelidir.

HPV boyunda kitleye neden olabilir mi?

HPV doğrudan sıradan bir lenf bezi büyümesi oluşturmaz ancak HPV ilişkili orofarenks kanseri bazen ilk olarak boyundaki metastatik lenf noduyla ortaya çıkabilir. Özellikle üst ve orta juguler seviyelerde primeri bulunamamış skuamöz hücreli kanser metastazında yüksek riskli HPV değerlendirmesi primer tümörün kaynağını araştırmaya yardımcı olabilir.

Boyun diseksiyonu nedir?

Boyun diseksiyonu baş ve boyun kanserlerinde metastaz bulunan veya metastaz riski nedeniyle tedavi edilmesi gereken boyun lenf nodu bölgelerinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Çıkarılacak lenf nodu seviyeleri ve korunacak anatomik yapılar primer tümörün yeri, hastalığın evresi ve boyundaki yayılıma göre belirlenir.

RM
i
Tıbbi Bilgilendirme

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi planlaması kişisel hekim değerlendirmesi sonrasında yapılmalıdır.

İletişim

Merak Ettikleriniz İçin Bizimle İletişime Geçin

Muayene süreci ve iletişim bilgileri hakkında detaylı bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İletişim Bilgileri