Burun kanaması (epistaksis), burun boşluğundaki damarların kanaması sonucu ortaya çıkan ve toplumda oldukça sık karşılaşılan bir KBB problemidir. Burun kuruluğu veya küçük travmalar gibi basit nedenlerden pıhtılaşma bozuklukları, kullanılan ilaçlar ve burun içerisindeki bazı hastalıklara kadar farklı nedenlerle gelişebilir.
İzmir'de burun kanaması tedavisi hakkında araştırma yapan kişiler için hazırlanan bu rehberde burun kanamasının nedenleri, ön ve arka epistaksis, doğru ilk yardım, tekrarlayan burun kanamalarında KBB değerlendirmesi, nazal endoskopi, koterizasyon, tampon ve ileri tedavi seçenekleri ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Burun Kanaması (Epistaksis) Nedir?
Burun mukozası yüzeye yakın ve zengin bir damar ağına sahiptir. Bu nedenle kuruluk, kabuklanma, burun karıştırma, kuvvetli sümkürme veya küçük travmalar bile bazı kişilerde kanamaya yol açabilir.
Burun kanamalarının büyük bölümü kısa süreli ve kendiliğinden sınırlanan kanamalardır. Bununla birlikte sık tekrarlayan, çok miktarda olan veya standart basıyla durmayan kanamalar altta yatan nedenin belirlenmesi açısından değerlendirilmelidir.
Burun neden kolay kanar?
Burun iç yüzeyinde çok sayıda küçük damar bulunur ve bu damarların önemli bölümü mukozaya oldukça yakındır. Solunan havanın kurutucu etkisi, burun travmaları ve inflamasyon bu damarların daha kolay zarar görmesine neden olabilir.
Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?
Burun kanamasında doğru ilk yardım
- Oturun veya dik pozisyonda kalın. Yatmayın.
- Başınızı hafifçe öne eğin. Kanın boğaza akmasını azaltın.
- Başparmak ve işaret parmağıyla burnun yumuşak kısmını sıkın.
- Basıyı 10–15 dakika kesintisiz uygulayın. Sürekli kontrol etmek için parmaklarınızı kaldırmayın.
- Bu sırada ağızdan nefes alın.
- Ağıza gelen kanı mümkünse yutmak yerine dışarı çıkarın.
Burun kanamasında pamuğu burnun içine sokmak doğru mu?
Evde pamuk, peçete veya benzeri materyalleri derin şekilde burun içerisine yerleştirmek önerilen temel ilk yardım yöntemi değildir. Çıkarılırken oluşan pıhtının yeniden açılmasına ve kanamanın tekrar başlamasına neden olabilir.
Burun Kanaması Tipleri Nelerdir?
Epistaksis kanamanın burun içerisinde başladığı bölgeye göre genel olarak ön ve arka burun kanaması şeklinde değerlendirilebilir.
Ön Burun Kanaması
Burun kanamalarının büyük bölümü burun bölmesinin ön kısmındaki yüzeyel damar ağından kaynaklanır. Çocuk ve gençlerde sık görülür ve kanama odağının görülmesi genellikle daha kolaydır.
Arka Burun Kanaması
Burunun daha derin bölgelerindeki damarlardan kaynaklanan kanamalar daha yoğun olabilir ve kanın önemli bölümü genze doğru akabilir. Kanama odağının değerlendirilmesi için endoskopik muayene gerekebilir.
Burun Kanaması Neden Olur?
Burun kanamasının tek bir nedeni yoktur. Burun içerisindeki lokal problemlerden kullanılan ilaçlara ve pıhtılaşmayı etkileyen sistemik hastalıklara kadar farklı nedenler bulunabilir.
Burun tümörleri burun kanaması yapabilir mi?
Evet. Burun ve nazofarenks bölgesindeki bazı iyi veya kötü huylu oluşumlar burun kanamasıyla kendini gösterebilir. Ancak burun kanamalarının büyük çoğunluğu tümöre bağlı değildir.
Özellikle tekrarlayan tek taraflı burun kanamasıyla birlikte giderek artan tek taraflı burun tıkanıklığı bulunması durumunda burun ve nazofarenks bölgesinin ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir.
Tekrarlayan Burun Kanaması Neden Olur?
Bir kez meydana gelen kısa süreli burun kanaması ile düzenli olarak tekrarlayan epistaksis aynı şekilde değerlendirilmez.
Tekrarlayan kanamalarda burun kuruluğu, kronik tahriş, septum problemleri, kullanılan ilaçlar, kanama-pıhtılaşma bozuklukları ve burun içerisindeki farklı hastalıklar araştırılabilir.
Tekrarlayan burun kanamasında kan tahlili yapılır mı?
Her hastada aynı laboratuvar incelemeleri gerekli değildir. Kanamanın sıklığı ve şiddeti, diğer bölgelerde kanama veya morarma öyküsü, kullanılan ilaçlar, aile öyküsü ve muayene bulgularına göre hemogram veya pıhtılaşma sistemine yönelik testler istenebilir.
Ailede burun kanaması olması önemli midir?
Evet. Aile bireylerinde de sık tekrarlayan burun kanamalarının bulunması bazı kalıtsal damar veya pıhtılaşma hastalıklarının değerlendirilmesini gerektirebilir.
Özellikle tekrarlayan çift taraflı burun kanamaları, aile öyküsü ve ağız veya ciltte damar genişlemeleri birlikte bulunuyorsa herediter hemorajik telenjiektazi gibi hastalıklar açısından değerlendirme yapılabilir.
Yüksek Tansiyon Burun Kanaması Yapar mı?
Kanama sırasında yaşanan stres ve endişe de tansiyonun geçici olarak yükselmesine neden olabilir. Bu nedenle kanama anında ölçülen yüksek tansiyonun tek başına kanamanın nedeni olduğunu söylemek doğru değildir.
Bilinen hipertansiyonu bulunan kişilerde tansiyonun düzenli kontrolü genel sağlık açısından önemlidir. Tekrarlayan veya zor duran burun kanamalarında hem KBB değerlendirmesi hem de kişinin diğer sağlık sorunlarının gözden geçirilmesi gerekebilir.
Burun Spreyleri Burun Kanaması Yapar mı?
Burun içine uygulanan ilaçlar doğru teknikle kullanılmadığında burun bölmesinin ön kısmındaki hassas mukozayı tahriş edebilir. Özellikle spreyin sürekli septuma doğru yönlendirilmesi kuruluk, tahriş ve kanamaya katkıda bulunabilir.
Burun spreyi kullanırken tekrarlayan kanama gelişiyorsa ilacın kendi kendine kesilmesi veya değiştirilmesi yerine kullanım tekniğinin ve burun mukozasının değerlendirilmesi uygun olur.
Burun Kanamasında Tanı Nasıl Konulur?
Değerlendirme yalnızca kanamanın durdurulmasından ibaret değildir. Özellikle sık tekrarlayan kanamalarda kanamanın kaynağının ve buna katkıda bulunan faktörlerin belirlenmesi amaçlanır.
Nazal endoskopi neden yapılır?
Endoskopi, standart muayenede görülemeyen burun bölgelerinin ve nazofarenksin değerlendirilmesini sağlar. Özellikle tekrarlayan tek taraflı kanamalarda veya önceki tedavilere rağmen devam eden epistaksiste kanama odağının belirlenmesine yardımcı olabilir.
Burun kanamasında tomografi gerekir mi?
Her burun kanamasında tomografi gerekli değildir. Travma, kitle şüphesi, kemik yapılarla ilişkili bir problem veya başka hastalık düşünüldüğünde görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Burun Kanaması Tedavisi Nasıl Yapılır?
Burun kanamasında uygulanacak tedavi; kanamanın devam edip etmediğine, kanama odağının görülüp görülememesine, kanamanın şiddetine, kullanılan ilaçlara ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişebilir.
Nemlendirme ve Lokal Bakım
Kuruluk ve kabuklanmanın ön planda olduğu tekrarlayan hafif kanamalarda nazal nemlendirme ve uygun lokal bakım yöntemleri değerlendirilebilir.
Koterizasyon
Kanama odağı görülebiliyorsa uygun hastalarda kimyasal veya elektriksel koterizasyonla kanayan damar bölgesinin kontrol altına alınması amaçlanabilir.
Nazal Tampon
Kanama devam ediyor ve odak doğrudan belirlenemiyorsa kanamanın kontrolü amacıyla farklı özelliklerde nazal tampon veya paketleme yöntemleri uygulanabilir.
Endoskopik Kanama Kontrolü
Derin veya tekrarlayan kanamalarda endoskopik görüntüleme altında kanama odağının bulunması ve uygun yöntemle kontrol edilmesi mümkün olabilir.
Damar Ligasyonu
Tampon veya koterizasyonla kontrol edilemeyen seçilmiş ciddi kanamalarda kanamaya katkıda bulunan arterin endoskopik cerrahiyle bağlanması değerlendirilebilir.
Embolizasyon
Devam eden veya tekrarlayan bazı ciddi kanamalarda girişimsel radyoloji tarafından kanayan damarın endovasküler yöntemlerle kapatılması bir tedavi seçeneği olabilir.
Burun Kanaması Durduktan Sonra Nelere Dikkat Edilmeli?
Kanama durduktan sonraki erken dönemde oluşan pıhtının yeniden açılmasını önlemek önemlidir. Özellikle ilk 24 saat içerisinde burun içerisine yeni travma oluşturabilecek davranışlardan kaçınılmalıdır.
Burnu Karıştırmayın
Oluşan kabuk ve pıhtının koparılması kanamanın yeniden başlamasına neden olabilir.
Kuvvetli Sümkürmeyin
Erken dönemde kuvvetli sümkürme kanama odağındaki pıhtının ayrılmasına yol açabilir.
Ağır Egzersizden Kaçının
Ağır kaldırma ve yoğun fiziksel efor erken dönemde yeniden kanama riskini artırabilir.
Burun Kuruluğunu Azaltın
Uygun hastalarda ortam nemlendirmesi ve hekimin önerdiği nazal nemlendirme yöntemleri kabuklanmanın azaltılmasına yardımcı olabilir.
Burun Kanaması Ne Zaman Tehlikelidir?
Burun kanamalarının çoğu ciddi değildir. Ancak bazı bulgular kan kaybının önemli olabileceğini veya kanamanın evde kontrol edilmesinin uygun olmadığını gösterebilir.
- Doğru ve kesintisiz basıya rağmen kanamanın durmaması,
- Kanamanın çok yoğun olması,
- Çok miktarda kanın boğaza akması veya kan kusulması,
- Nefes almakta güçlük,
- Belirgin baş dönmesi, bayılma hissi veya ciddi halsizlik,
- Önemli kafa veya yüz travması sonrasında başlayan kanama,
- Pıhtılaşma bozukluğu bulunan kişide kontrol edilemeyen kanama,
- Kan sulandırıcı kullanan kişide uzun süren veya yoğun kanama.
Çocuklarda burun kanaması ne zaman değerlendirilmelidir?
Çocuklarda kısa süreli ön burun kanamaları sık görülebilir. Ancak çok sık tekrar eden, basıyla kolay durmayan, başka bölgelerde kanama veya kolay morarma ile birlikte olan ya da sürekli aynı taraftan gelişen kanamalarda değerlendirme yapılmalıdır.
İzmir'de Burun Kanaması Tanı ve Tedavisi
İzmir'de burun kanaması tedavisi araştırılırken yalnızca mevcut kanamayı durdurmak değil, özellikle tekrarlayan olgularda kanamanın kaynağını belirlemek önemlidir.
Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından gerçekleştirilen KBB değerlendirmesinde burun bölmesi, burun mukozası, damar yapıları ve hastanın yakınmalarına göre daha derin burun bölgeleri değerlendirilebilir. Gerekli durumlarda nazal endoskopiden yararlanılabilir.
Kanamanın kaynağı belirlendikten sonra burun nemlendirmesi ve lokal bakımdan koterizasyon veya tampon uygulamasına kadar farklı tedaviler değerlendirilebilir. Kontrol edilemeyen ciddi kanamalarda ise daha ileri cerrahi veya endovasküler yöntemler gündeme gelebilir.
Muayeneye gelirken burun kanamasının hangi taraftan olduğu, ne sıklıkta tekrar ettiği, ne kadar sürdüğü, kullanılan burun spreyleri, kan sulandırıcı ilaçlar, hipertansiyon ve varsa kanama-pıhtılaşma hastalıkları hakkında bilgi verilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Burun Kanamasıyla İlişkili Konular
Burun Hastalıkları
Burun tıkanıklığı, septum problemleri, rinit ve diğer burun hastalıklarını ana kategoriden inceleyebilirsiniz.
Burun hastalıklarını inceleyin →Rinit
Burun inflamasyonu, kuruluk ve kullanılan nazal ilaçlar bazı kişilerde kanama yakınmalarına eşlik edebilir.
Rinit hakkında bilgi →Alerjik Rinit
Alerjiye bağlı burun kaşıntısı ve burunla sık oynama özellikle bazı hastalarda lokal travmaya katkıda bulunabilir.
Alerjik riniti inceleyin →KBB Değerlendirmesi
Tekrarlayan burun kanamalarınız için iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
İletişim bilgileri →Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Burun Kanaması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Burun kanaması nasıl durdurulur?
Oturun, hafifçe öne eğilin ve burnun yumuşak kısmını iki parmağınızla kesintisiz 10–15 dakika sıkın. Bu sırada ağızdan nefes alın.
Burun kanamasında baş geriye atılır mı?
Hayır. Baş geriye değil hafifçe öne eğilmelidir. Böylece kanın boğaza doğru akması ve yutulması azaltılır.
Burun kanamasında burnun neresi sıkılır?
Burnun kemikli köprü kısmı değil, burun deliklerinin hemen üzerindeki yumuşak bölüm iki taraftan birbirine doğru sıkılmalıdır.
Burun kanaması neden olur?
Kuruluk, burun karıştırma, travma, septum problemleri, yanlış burun spreyi kullanımı, pıhtılaşmayı etkileyen ilaç ve hastalıklar dahil çok sayıda neden bulunabilir.
Sık burun kanaması normal midir?
Tekrarlayan burun kanamalarında kuruluk gibi basit nedenler bulunabilse de kanama odağının ve olası sistemik nedenlerin değerlendirilmesi uygun olur.
Burun kanaması yüksek tansiyondan olur mu?
Yüksek tansiyon kanamanın kontrolünü güçleştirebilir ancak her epistaksisin doğrudan nedeni hipertansiyon değildir. Kanama sırasında yaşanan stres de tansiyonu yükseltebilir.
Burun spreyi kanama yapar mı?
Bazı burun spreyleri yanlış teknikle ve sürekli septuma doğru uygulandığında mukozada kuruluk ve tahrişe katkıda bulunabilir. Doğru uygulama tekniği önemlidir.
Burun kanamasında koterizasyon nedir?
Koterizasyon, görülebilen kanama odağındaki damarın kimyasal veya elektriksel yöntemle kontrollü biçimde kapatılmasını amaçlayan işlemdir.
Tekrarlayan burun kanamasında endoskopi yapılır mı?
Özellikle sürekli aynı taraftan tekrarlayan veya önceki tampon ve koterizasyon tedavilerine rağmen devam eden kanamalarda nazal endoskopi değerlendirmede kullanılabilir.
Kan sulandırıcı kullanan kişi burun kanamasında ilacını bırakmalı mı?
Kan sulandırıcı ilaçlar hekime danışılmadan kendi kendine kesilmemelidir. Kanamanın şiddeti, ilacın kullanım nedeni ve diğer sağlık sorunları birlikte değerlendirilmelidir.
Tek taraflı burun kanaması önemli midir?
Tek bir kısa süreli kanama çoğunlukla ciddi bir nedeni göstermez. Ancak sürekli aynı taraftan tekrarlayan kanama, özellikle tek taraflı burun tıkanıklığıyla birlikteyse KBB değerlendirmesi yapılmalıdır.
Burun kanaması ne zaman acildir?
Kesintisiz doğru basıya rağmen durmayan, çok miktarda olan, solunum güçlüğüne neden olan, ciddi baş dönmesi veya halsizlik yapan ya da önemli travma sonrasında başlayan kanamalarda acil tıbbi değerlendirme gerekir.