Periferik Vertigo

Vertigo Nedir?

Günlük kullanımda her türlü sersemlik veya dengesizlik “vertigo” olarak adlandırılabilse de tıbbi açıdan baş dönmesi yakınmalarının birbirinden ayrılması önemlidir.

Bir kişi gerçek dönme veya hareket hissi tarif edebilir; bir başka kişi yürürken dengesizlik, sallanma, boşlukta olma ya da bayılacak gibi olma hissi yaşayabilir. Bu yakınmaların nedenleri aynı olmayabilir.

Denge Nasıl Sağlanır?

Dengenin korunması tek bir organa bağlı değildir. Beyin çevreden gelen farklı duyusal bilgileri sürekli olarak birbiriyle karşılaştırır ve vücudun bulunduğu konumu hesaplar.

Bu sistemlerden birinde sorun geliştiğinde diğer sistemler belli ölçüde kaybı telafi edebilir. Vestibüler hastalıklar sonrasında gerçekleşen bu nöroplastik uyum vestibüler kompanzasyon olarak adlandırılır.

Vertigo Tipleri Nelerdir?

Vertigo nedenleri anatomik olarak en temel biçimde periferik ve santral kökenli olarak değerlendirilebilir.

Periferik Vertigo ile Santral Vertigo Nasıl Ayırt Edilir?

Tek bir bulgu periferik veya santral vertigo tanısını kesinleştirmez. Muayene bulgularının tamamı klinik tabloyla birlikte değerlendirilir.

Nistagmus Nedir?

Nistagmus yalnızca “sağa mı sola mı vuruyor?” şeklinde değerlendirilmez. Horizontal, vertikal ve torsiyonel bileşenleri; hızlı ve yavaş fazları; bakış yönü; baş pozisyonu ve görsel fiksasyonla değişimi birlikte incelenir.

Periferik vestibüler nistagmus nasıldır?

Akut tek taraflı vestibüler fonksiyon kaybında tipik spontan nistagmus çoğunlukla horizontal-torsiyonel özellik gösterir ve yön değiştirmez.

Nistagmusun yavaş fazı genellikle etkilenen kulağa, hızlı fazı sağlam tarafa doğrudur. Görsel fiksasyon periferik nistagmusu azaltabilir.

Hangi nistagmus santral nedeni düşündürür?

Bakış yönüyle yön değiştiren nistagmus, belirgin saf vertikal nistagmus veya diğer merkezi göz hareketi bozuklukları santral neden açısından önemli olabilir.

Vertigonun Ne Kadar Sürdüğü Tanıda Önemli midir?

Evet. Atakların süresi ve hangi durumlarda başladığı vertigo nedenlerini ayırmada en değerli öykü bilgilerindendir.

Vertigonun En Sık Nedenleri Nelerdir?

Vertigo Tanısı Nasıl Konulur?

Vertigo değerlendirmesinde en değerli bilgilerden biri hastanın yakınmasının ayrıntılı öyküsüdür. “Başım dönüyor” ifadesinden sonra baş dönmesinin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve neyin tetiklediği sorgulanır.

Vertigoda işitme testi neden yapılır?

Vertigoya işitme azalması, tinnitus veya kulakta dolgunluk eşlik ediyorsa odyometri önemli bilgiler sağlayabilir.

Özellikle Ménière hastalığı, ani işitme kaybı ve diğer kokleovestibüler hastalıkların değerlendirilmesinde işitme sonuçları tanıya katkıda bulunur.

Vertigo ve Denge Bozukluğunda Hangi Testler Kullanılır?

Dix-Hallpike Testi Nedir?

Test özellikle yatağa yatma, yatakta dönme, yukarı bakma veya başı belirli pozisyonlara getirmeyle başlayan kısa vertigo ataklarında yararlıdır.

Test pozitifse tedavi aynı seansta yapılabilir mi?

Posterior kanal BPPV doğrulanırsa uygun hastalarda aynı değerlendirme sırasında Epley gibi kanalit yeniden konumlandırma manevraları uygulanabilir.

HINTS Muayenesi Nedir?

HINTS; Head Impulse, Nystagmus ve Test of Skew değerlendirmelerinden oluşan bir yatak başı muayene yaklaşımıdır.

Uygun hastada, özellikle akut vestibüler sendrom olarak adlandırılan sürekli vertigo, spontan nistagmus, bulantı-kusma ve yürüme dengesizliğinin bulunduğu tabloda periferik ve santral nedenlerin ayrılmasına yardımcı olabilir.

Santral veya şüpheli HINTS bulgularında posterior dolaşım inmesi gibi nedenler açısından uygun ileri değerlendirme ve görüntüleme planlanabilir.

Vertigoda MR veya Tomografi Gerekir mi?

BPPV'de MR gerekir mi?

Öykü ve pozisyonel muayene bulguları tipik posterior kanal BPPV ile uyumluysa ve hastada başka nörolojik veya atipik bulgu yoksa rutin görüntüleme önerilmez.

Akut vertigoda tomografi yeterli midir?

Akut vestibüler sendromda rutin beyin BT'sinin posterior dolaşım kaynaklı iskemi açısından duyarlılığı sınırlıdır. Bu nedenle santral neden şüphesi bulunan hastada görüntüleme stratejisi klinik tabloya göre seçilmelidir.

MR ne zaman gündeme gelir?

Merkezi nörolojik bulgular, santral veya belirsiz göz hareketi bulguları, belirgin ataksi ya da başka atipik özelliklerin bulunması halinde beyin MR'ı ve gerekli damar görüntülemeleri değerlendirilebilir.

Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?

Vertigo İlaçları Ne Kadar Süre Kullanılır?

Şiddetli akut vertigo, bulantı ve kusma sırasında bazı antihistaminik, antiemetik veya vestibüler baskılayıcı ilaçlar kısa süreli semptom kontrolü sağlayabilir.

BPPV'de baş dönmesi ilacı kullanılır mı?

BPPV'de rutin vestibüler baskılayıcı ilaç tedavisi önerilmez. Esas tedavi uygun pozisyonel manevradır.

Her periferik vertigoda tuz ve kahve kesilir mi?

Hayır. Tuz, kafein veya diğer yaşam tarzı düzenlemeleri tüm periferik vertigo hastalıklarına otomatik olarak uygulanmaz. Öneriler tanıya göre kişiselleştirilmelidir.

Vestibüler Rehabilitasyon Nedir?

Egzersizler hastanın vestibüler kaybına ve fonksiyonel sorunlarına göre planlanabilir. Bakış stabilizasyonu, denge, yürüme ve hareketlere alışma çalışmaları programın parçaları arasında bulunabilir.

Vertigoda Hangi Belirtiler Acil Değerlendirme Gerektirir?

Vertigonun büyük bölümü iyi huylu periferik nedenlere bağlı olabilir. Bununla birlikte bazı akut tablolar beyin sapı veya serebellar dolaşım bozukluğu gibi ciddi hastalıkların belirtisi olabilir.

İzmir'de Vertigo ve Baş Dönmesi Değerlendirmesi

İzmir'de vertigo tedavisi araştırılırken öncelikle baş dönmesinin gerçekten vestibüler vertigo olup olmadığı ve periferik mi yoksa santral bir nedenden mi kaynaklandığının değerlendirilmesi önemlidir.

Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılan KBB değerlendirmesinde vertigonun başlangıç zamanı, atakların süresi, baş hareketleriyle ilişkisi, işitme kaybı, tinnitus, kulakta dolgunluk ve diğer eşlik eden belirtiler sorgulanabilir.

Kulak muayenesinin ardından nistagmus, pozisyonel testler ve denge bulguları değerlendirilebilir. Klinik gereksinime göre odyometri, videonistagmografi, vHIT, kalorik değerlendirme veya VEMP gibi vestibüler testlerden yararlanılabilir.

Baş hareketleriyle tetiklenen kısa süreli vertigoda BPPV, işitsel belirtilerin eşlik ettiği tekrarlayan ataklarda Ménière hastalığı, günler süren sürekli akut vertigoda vestibüler nörit ve santral nedenler; migren öyküsü bulunan tekrarlayan ataklarda ise vestibüler migren gibi tablolar ayırıcı tanıda değerlendirilebilir.

Santral hastalık şüphesi bulunan kişilerde nörolojik değerlendirme ve gerektiğinde uygun görüntüleme yöntemleri tedavi planının bir parçası olabilir.

Vertigoyla İlişkili Kulak ve Denge Hastalıkları

Vertigo Hakkında Sık Sorulan Sorular