Larinks kanseri, halk arasında gırtlak kanseri olarak da bilinen ve ses kutusunun dokularından gelişen malign hastalıkların genel adıdır. Larinks; solunum, ses oluşumu ve yutma sırasında hava yolunun korunması gibi önemli fonksiyonlara sahip olduğundan tedavi planlanırken yalnız tümör kontrolü değil, ses ve yutma fonksiyonlarının korunması da değerlendirilir.
İzmir'de larinks kanseri tedavisi hakkında hazırlanan bu rehber; ses teli kanserini, glottik, supraglottik ve subglottik tümörleri, sigara ve alkol gibi risk faktörlerini, uzun süren ses kısıklığını, fleksibl laringoskopi ve biyopsiyi, TNM evrelemesini, transoral cerrahiyi, radyoterapi, kemoradyoterapi, parsiyel ve total larinjektomi ile ses rehabilitasyonu seçeneklerini kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Larinks Kanseri Nedir?
Larinks boyunda, dil kökü ile trakea arasında yer alır. Ses tellerini barındırmasının yanında solunum ve yutma sırasında hava yolunun korunmasında önemli görevleri vardır.
Larinks kanserlerinin büyük çoğunluğu larinks mukozasını oluşturan yassı epitel hücrelerinden gelişen skuamöz hücreli karsinom tipindedir.
Larinks Kanserinin Risk Faktörleri Nelerdir?
Bir kişinin risk faktörüne sahip olması mutlaka larinks kanseri geliştireceği anlamına gelmez. Benzer şekilde risk faktörü bilinmeyen kişilerde de hastalık görülebilir.
Tütün Kullanımı
Sigara, puro, pipo ve diğer tütün ürünleri larinks kanseri için en önemli değiştirilebilir risk faktörleri arasındadır.
Alkol
Özellikle yoğun ve uzun süreli alkol tüketimi larinks ve diğer baş-boyun kanserleriyle ilişkilidir.
Tütün + Alkol
Tütün ile yoğun alkol kullanımının birlikte bulunması riski yalnız tek başına kullanımın ötesinde artırabilir.
Yaş
Hastalık genç erişkinlerde görülebilse de larinks kanseri insidansı ileri yaş gruplarında daha yüksektir.
Mesleki Maruziyet
Bazı metal işleme, petrol, inşaat, tekstil, boya ve kimyasal maruziyetleri artmış riskle ilişkilendirilebilir.
Beslenme ve Genel Sağlık
Meyve ve sebzeden fakir beslenme düzenleri ile bazı genel sağlık faktörleri riskle ilişkilendirilmiştir.
HPV larinks kanseri yapar mı?
HPV bazı baş-boyun kanserlerinin gelişiminde önemli rol oynar. Ancak HPV'nin güçlü ve klinik olarak yerleşik ilişkisi özellikle orofarenks kanserleri için geçerlidir.
Larinks kanserinde HPV araştırılmış olsa da tütün ve alkol, hastalık için çok daha iyi tanımlanmış temel risk faktörleridir.
Larinks Kanserleri Nerede Gelişir?
Larinks kanserinin başladığı anatomik bölge; ortaya çıkan belirtileri, lenf bezlerine yayılma riskini, evrelemeyi ve tedavi seçeneklerini etkiler.
| Bölge | Yerleşim | Klinik özellik |
|---|---|---|
| Glottis | Gerçek ses tellerinin bulunduğu bölge | Küçük tümörlerde bile erken ses kısıklığı yapabildiğinden daha erken fark edilebilir |
| Supraglottis | Ses tellerinin üzerindeki epiglot ve çevre yapılar | Yutma yakınmaları ve boyun lenf bezlerine yayılım glottik tümörlerden daha belirgin olabilir |
| Subglottis | Ses tellerinin altındaki larinks | Primer tümörler daha nadirdir ve belirtiler daha geç ortaya çıkabilir |
En sık hangi bölgede görülür?
Güncel Amerikan Kanser Derneği istatistiklerinde larinks kanserlerinin yaklaşık %60'ı glottik, yaklaşık %35'i supraglottik bölgede başlamakta; kalan küçük bölüm subglottik veya birden fazla bölgeyi kapsayan tümörlerden oluşmaktadır.
Larinks Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Uzun Süren Ses Kısıklığı Larinks Kanseri Belirtisi Olabilir mi?
Ses teli üzerinde gelişen küçük bir lezyon bile ses telinin titreşimini bozarak erken dönemde ses kısıklığı oluşturabilir.
Bu nedenle glottik larinks kanserleri diğer bazı baş-boyun kanserlerinden daha erken belirti verebilir.
Ses kısıklığı tek başına kanser anlamına gelmez. Larenjit, reflü, ses teli nodülü, polip, kist, vokal kord paralizisi ve birçok başka durum aynı yakınmaya neden olabilir.
Larinks Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?
Larinks kanseri tanısı tek bir görüntüleme testiyle değil; klinik muayene, endoskopi, histopatoloji ve gerektiğinde radyolojik evrelemenin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.
Fleksibl laringoskopi nedir?
İnce ve bükülebilir bir endoskopun çoğunlukla burun içerisinden ilerletilerek larinksin doğrudan görüntülenmesidir.
İşlem sırasında ses tellerinin yüzeyi, hareketleri, tümörün görünümü ve komşu anatomik bölgeler değerlendirilebilir.
Larinks Kanserinde Biyopsi Nasıl Yapılır?
Larinksteki şüpheli lezyonların biyopsisi sıklıkla genel anestezi altında direkt veya süspansiyon laringoskopisi sırasında alınır.
Bu işlem tümörün yüzeyini ve anatomik yayılımını doğrudan değerlendirmeye, gerektiğinde birden fazla bölgeden biyopsi almaya olanak sağlayabilir.
Boyundaki lenf bezinden biyopsi alınabilir mi?
Evet. Boyunda metastaz açısından şüpheli lenf bezi bulunursa ultrason eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi veya uygun başka iğne biyopsisi yöntemleri kullanılabilir.
Larinks Kanserinin En Sık Histolojik Tipi Nedir?
Larinks malignitelerinin büyük çoğunluğunu skuamöz hücreli karsinom oluşturur.
Skuamöz hücreli kanserler larinks mukozasını döşeyen epitel hücrelerinden gelişir.
Bunun dışında kondrosarkom, tükürük bezi kökenli tümörler, nöroendokrin tümörler ve çeşitli daha nadir maligniteler larinkste görülebilir.
Larinks Kanserinde BT, MR ve PET/BT Neden Yapılır?
Endoskopik muayene tümörün mukozal görünümü hakkında önemli bilgi sağlar; ancak tümörün larinks içerisindeki derin yayılımının ve boyun lenf bezlerinin değerlendirilmesi için görüntüleme gerekebilir.
Bilgisayarlı Tomografi
Larinks kıkırdakları, paraglottik alanlar, çevre dokular ve boyun lenf bezlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Manyetik Rezonans
Yumuşak doku yayılımı ve belirli anatomik alanların ayrıntılı değerlendirilmesinde yararlı olabilir.
PET/BT
Özellikle lokal ileri hastalıkta, şüpheli lenf bezlerinde, uzak yayılım araştırılmasında veya belirli takip senaryolarında kullanılabilir.
Göğüs Görüntülemesi
Hastanın evresine ve risklerine göre akciğer metastazı veya eş zamanlı akciğer tümörü açısından göğüs değerlendirmesi yapılabilir.
Her hastada bütün görüntüleme yöntemlerinin birlikte yapılması gerekmez. Tetkik seçimi tümörün yerleşimi, klinik evresi ve planlanan tedaviye göre yapılır.
Larinks Kanseri Nasıl Evrelenir?
Larinks kanseri diğer birçok kanser gibi TNM sistemi kullanılarak evrelenir.
T — Primer Tümör
Tümörün larinks içerisindeki anatomik yayılımını, ses teli hareketini ve çevre yapılara uzanımını ifade eder.
N — Lenf Bezleri
Boyundaki bölgesel lenf nodu metastazlarının sayısı, büyüklüğü, tarafı ve bazı özellikleri değerlendirilir.
M — Uzak Metastaz
Hastalığın akciğer veya diğer uzak organlara yayılıp yayılmadığını ifade eder.
Anatomik Alt Bölge
T evresinin kriterleri glottik, supraglottik ve subglottik tümörlerde aynı değildir.
Larinks Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavide amaç yalnız tümörün ortadan kaldırılması değildir.
Mümkün olduğu durumlarda ses, yutma ve doğal hava yolu fonksiyonlarının korunması da tedavi seçiminin önemli parçalarıdır.
Cerrahi
Transoral endoskopik rezeksiyondan parsiyel veya total larinjektomiye kadar farklı cerrahi seçenekler bulunur.
Radyoterapi
Erken evrede tek başına küratif tedavi olarak veya ileri evrede kemoterapiyle birlikte kullanılabilir.
Kemoradyoterapi
Uygun lokal ileri hastalarda eşzamanlı kemoterapi ve radyoterapi larinksi korumayı hedefleyen standart seçeneklerden biridir.
Sistemik Tedaviler
Tekrarlayan veya metastatik hastalıkta kemoterapi, immünoterapi veya diğer sistemik tedaviler onkolojik özelliklere göre değerlendirilebilir.
Erken Evre Larinks Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Özellikle erken glottik kanserde iki önemli küratif yaklaşım transoral endoskopik cerrahi ve radyoterapidir.
Transoral lazer cerrahisi
Uygun erken evre ses teli tümörlerinde ağız içerisinden endoskopik olarak tümörün çıkarılması mümkündür.
Tümörün yaygınlığına göre yüzeyel rezeksiyondan farklı kordektomi tiplerine kadar cerrahi genişlik değişebilir.
Radyoterapi
Erken evre larinks kanserlerinin önemli bölümünde radyoterapi de tek başına küratif tedavi seçeneği olabilir.
İleri Evre Larinks Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Lokal ileri larinks kanserlerinde tedavi cerrahi, kemoradyoterapi veya bunların ardışık kombinasyonlarını içerebilir.
Hastanın larinks fonksiyonu, tümörün kıkırdak ve çevre dokulara yayılımı, boyun lenf nodları, genel sağlık durumu ve tedaviyi kaldırabilme kapasitesi karar sürecine dahil edilir.
Larinks koruyucu kemoradyoterapi
Uygun evre III ve seçilmiş evre IV hastalarda eşzamanlı kemoradyoterapi, total larinjektomiden kaçınarak organı korumayı amaçlayan standart seçeneklerden biridir.
Büyük hacimli T4 hastalık
Kıkırdağı aşarak çevre yumuşak dokulara geniş biçimde yayılan ve larinks fonksiyonunu ciddi şekilde bozan büyük hacimli T4 tümörlerde total larinjektomi önemli tedavi seçeneklerinden biridir.
Cerrahi sonrasında patolojik bulgulara göre radyoterapi veya eşzamanlı kemoradyoterapi gerekebilir.
Larinks Kanserinde Hangi Cerrahiler Yapılır?
Larinks kanseri cerrahisi geçmişte çok sayıda isimlendirilmiş açık parsiyel ameliyatla tarif edilmekteydi.
Günümüzde cerrahi yaklaşımı tümörün onkolojik olarak güvenli biçimde çıkarılmasını ve mümkün olduğunda fonksiyonun korunmasını hedefleyecek şekilde özetlemek daha doğrudur.
Transoral Endoskopik Cerrahi
Özellikle uygun erken glottik ve seçilmiş supraglottik tümörlerde ağız içerisinden cerrahi rezeksiyon yapılabilir.
Kordektomi
Ses telinin tümörden etkilenen bölümünün farklı genişliklerde çıkarıldığı larinks koruyucu ameliyatlardır.
Supraglottik Larinjektomi
Uygun supraglottik tümörlerde gerçek ses telleri korunarak larinksin üst bölümünün çıkarılması mümkün olabilir.
Suprakrikoid / Parsiyel Cerrahiler
Seçilmiş hastalarda açık parsiyel larinks cerrahileri organ koruyucu seçenekler arasında bulunabilir.
Total Larinjektomi
Larinksin tamamının çıkarıldığı, hava yolunun kalıcı boyun stomasına yönlendirildiği cerrahidir.
Boyun Diseksiyonu
Tümörün yerleşimi ve lenf nodu metastaz riskine göre larinks cerrahisine boyun lenf bezlerine yönelik cerrahi eklenebilir.
Total Larinjektomi Nedir?
Ameliyat sonunda trakea boyun cildine kalıcı olarak ağızlaştırılır ve hasta bundan sonra nefesini boyundaki kalıcı stomadan alır.
Total larinjektomi ne zaman gerekebilir?
Büyük hacimli ileri larinks tümörleri, ciddi larinks disfonksiyonu veya radyoterapi/kemoradyoterapi sonrasında devam eden ya da tekrar eden hastalıkta total larinjektomi gerekebilir.
Total Larinjektomi Sonrası Hasta Nasıl Konuşur?
Total larinjektomi doğal ses tellerini ortadan kaldırdığı için ameliyat öncesindeki biçimde ses üretmek mümkün değildir.
Bununla birlikte günümüzde farklı rehabilitasyon yöntemleriyle etkili sözlü iletişim sağlanabilir.
Trakeoözofageal Ses Protezi
Trakea ile özofagus arasında oluşturulan küçük açıklığa tek yönlü ses protezi yerleştirilerek akciğer havası konuşma için kullanılabilir.
Elektrolarinks
Boyun veya ağız çevresine uygulanan elektronik cihazın oluşturduğu titreşim artikülasyonla konuşmaya dönüştürülebilir.
Özofageal Konuşma
Özofagusa alınan havanın kontrollü biçimde geri çıkarılmasıyla ses oluşturulmasının öğretildiği yöntemdir.
Konuşma Rehabilitasyonu
Ameliyat öncesinden başlayabilen konuşma ve yutma terapisi yeni iletişim yöntemine uyum açısından önemlidir.
Tekrarlayan veya Metastatik Larinks Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi sonrasında lokal veya bölgesel tekrar gelişen hastalarda önceki tedaviler, tekrarın yeri ve cerrahi olarak çıkarılabilirliği değerlendirilir.
Daha önce radyoterapi veya kemoradyoterapi alan ve larinkste kalıcı ya da tekrarlayan hastalığı bulunan uygun hastalarda salvage larinjektomi küratif tedavi seçeneği olabilir.
Uzak metastatik veya lokal tedaviyle kontrol edilemeyen hastalıkta kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve pembrolizumab veya nivolumab gibi immünoterapiler klinik özelliklere göre tedavi seçenekleri arasında bulunabilir.
Sistemik tedavi seçimi tümörün biyolojik özellikleri, önceki tedaviler, hastanın genel durumu ve medikal onkoloji değerlendirmesine göre yapılır.
Hangi Belirtilerde KBB Değerlendirmesi Geciktirilmemeli?
- İki haftadan uzun süren açıklanamayan ses kısıklığı veya ses değişikliği,
- Giderek ilerleyen ses kısıklığı,
- Açıklanamayan boyun kitlesi,
- Geçmeyen boğaz ağrısı,
- Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı,
- Kulak muayenesi normal olduğu halde devam eden tek taraflı kulak ağrısı,
- Kanlı balgam veya açıklanamayan ağız-boğaz kanaması,
- Açıklanamayan kilo kaybı,
- Nefes alırken stridor veya giderek artan solunum güçlüğü.
İzmir'de Larinks ve Gırtlak Kanseri Değerlendirmesi
İzmir'de larinks kanseri veya gırtlak kanseri açısından değerlendirme sırasında hastanın ses değişikliği, yutma yakınmaları, sigara ve alkol öyküsü, boyun kitlesi ve diğer baş-boyun belirtileri birlikte ele alınır.
Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılabilecek KBB değerlendirmesinde fleksibl endoskopiyle larinks, supraglottik bölge, ses telleri ve görülebilen hipofarengeal yapılar incelenebilir.
Şüpheli larinks lezyonu bulunduğunda definitif tanı için uygun biyopsi planlanabilir. Patolojik tanı sonrasında tümörün yerleşimi ve yaygınlığına göre boyun BT veya MR, gerekli hastalarda PET/BT ve diğer evreleme tetkikleri kullanılabilir.
Tedavi planında yalnız kanserin evresi değil; hastanın ses, yutma ve solunum fonksiyonları ile genel sağlık durumu da dikkate alınır.
Erken evre uygun tümörlerde transoral endoskopik larinks koruyucu cerrahi veya radyoterapi gündeme gelebilirken; lokal ileri hastalıkta baş-boyun cerrahisi, radyasyon onkolojisi ve medikal onkolojinin birlikte değerlendirdiği multidisipliner tedavi planı gerekebilir.
Larinks Kanseri ile İlişkili Konular
Ses Kısıklığı ve Ses Teli Hastalıkları
Ses kısıklığının büyük bölümü kanser dışı nedenlere bağlıdır; devam eden ses değişikliğinde ses tellerinin endoskopik değerlendirilmesi önemlidir.
Larinks Hastalıkları
Larinkste benign ses teli lezyonları, paraliziler, inflamatuvar hastalıklar ve çeşitli tümörler görülebilir.
Trakeostomi
İleri hava yolu darlığında veya bazı büyük baş-boyun cerrahilerinde geçici veya kalıcı hava yolu düzenlemesi gerekebilir.
KBB Değerlendirmesi
Uzun süren ses kısıklığı veya larinks lezyonu değerlendirmesi için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
İletişim bilgileri →Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Larinks Kanseri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Larinks kanseri nedir?
Larinks kanseri, ses kutusu olarak da bilinen larinksin dokularından gelişen kötü huylu tümörlerin genel adıdır. Larinks kanserlerinin büyük bölümü mukozayı döşeyen yassı epitel hücrelerinden gelişen skuamöz hücreli karsinomlardır.
Larinks kanserinin en önemli risk faktörleri nelerdir?
Tütün kullanımı ve yoğun alkol tüketimi larinks kanserinin en önemli değiştirilebilir risk faktörleridir. Risk özellikle tütün ve alkol birlikte kullanıldığında daha da artar. İleri yaş ve bazı mesleki maruziyetler de riskle ilişkili olabilir.
HPV larinks kanserinin temel nedeni midir?
Hayır. HPV baş-boyun bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkilidir ancak HPV'nin güçlü ve yerleşik nedensel ilişkisi özellikle orofarenks kanserlerindedir. Larinks kanserinde tütün ve alkol çok daha iyi tanımlanmış temel risk faktörleridir.
Ses kısıklığı ne kadar sürerse KBB muayenesi gerekir?
Ses kısıklığının birçok iyi huylu nedeni vardır ancak özellikle açıklanamayan ve iki haftadan uzun süren ses değişikliğinde KBB değerlendirmesi uygun olur. Sigara kullanımı, ilerleyici ses kısıklığı, boyunda kitle, yutma güçlüğü, kulak ağrısı veya solunum güçlüğü varsa değerlendirme daha da önem kazanır.
Glottik, supraglottik ve subglottik larinks kanseri arasındaki fark nedir?
Glottik kanser ses tellerinin bulunduğu bölgede, supraglottik kanser ses tellerinin üzerindeki yapılarda, subglottik kanser ise ses tellerinin altındaki larinks bölümünde başlar. Yerleşim belirtileri, lenf bezlerine yayılma olasılığını ve uygulanabilecek tedavileri etkiler.
Larinks kanseri tanısı nasıl konulur?
Değerlendirme öykü, KBB muayenesi ve fleksibl laringoskopiyle başlar. Şüpheli bir lezyon görülürse kesin tanı doku örneğinin histopatolojik incelenmesiyle konulur. Tedavi planı için gerektiğinde BT, MR, PET/BT ve boyun lenf bezlerine yönelik ek incelemeler yapılabilir.
Larinks kanserinde biyopsi gerekli midir?
Kanser tanısının kesinleştirilmesi için histopatolojik doğrulama gerekir. Şüpheli larinks lezyonundan biyopsi çoğunlukla direkt laringoskopi altında alınır; bazı seçilmiş lezyonlarda farklı endoskopik biyopsi yöntemleri kullanılabilir. Boyundaki şüpheli lenf bezlerinde iğne biyopsisi de gerekebilir.
Larinks kanserinin en sık tipi hangisidir?
Larinks kanserlerinin büyük çoğunluğu skuamöz hücreli karsinomdur. Bunun dışında daha nadir farklı epitel, tükürük bezi, nöroendokrin, kıkırdak veya diğer dokulardan gelişen tümörler de görülebilir.
Larinks kanseri nasıl evrelenir?
Larinks kanseri TNM sistemiyle evrelenir. T primer tümörün büyüklüğü ve larinks içindeki veya çevresindeki yayılımını, N boyun lenf bezlerini, M ise uzak metastazı ifade eder. T kriterleri tümörün glottik, supraglottik veya subglottik yerleşimine göre farklılık gösterir.
Her larinks kanserinde gırtlağın tamamı alınır mı?
Hayır. Özellikle erken evre larinks kanserlerinde transoral endoskopik cerrahi, kordektomi, diğer larinks koruyucu cerrahiler veya radyoterapi ile organın korunması mümkün olabilir. Total larinjektomi daha ileri veya uygun organ koruma tedavisine elverişli olmayan seçilmiş hastalarda gerekir.
İleri evre larinks kanseri nasıl tedavi edilir?
Tedavi tümörün T ve N evresi, larinks fonksiyonu, kıkırdak ve çevre doku tutulumu, hastanın genel durumu ve tercihleriyle belirlenir. Uygun lokal ileri hastalarda eşzamanlı kemoradyoterapiyle larinks koruma düşünülebilir; büyük hacimli ileri T4 hastalığında total larinjektomi ve ardından patolojik risklere göre radyoterapi veya kemoradyoterapi önemli seçenekler arasındadır.
Total larinjektomi sonrası hasta tekrar konuşabilir mi?
Evet. Doğal ses telleriyle konuşma artık mümkün olmasa da trakeoözofageal ses protezi, elektrolarinks veya özofageal konuşma gibi rehabilitasyon yöntemleriyle yeniden iletişim sağlanabilir. Uygun yöntemin seçimi hastanın anatomisi, tedavileri ve rehabilitasyon özelliklerine göre yapılır.