Burun Kırığı

Burun Kırığı Nedir?

Burun kemikleri yüzün öne doğru çıkan ve darbeye açık bölümünde yer aldığı için en sık yaralanan yüz kemikleri arasındadır. Spor sırasında çarpışma, düşme, trafik kazası, iş kazası veya doğrudan darbe burun travmasına yol açabilir. Yaralanmanın şiddeti ve yönü; kemiklerin içeri çökmesine, yana doğru yer değiştirmesine, septumun eğilmesine veya yalnızca yumuşak dokuda şişlik ve morarma oluşmasına neden olabilir.

Burun dışarıdan iki küçük kemik parçasından ibaret değildir. Nazal kemikler, üst çene kemiğinin uzantıları, septumun kemik ve kıkırdak bölümleri, burun ucu kıkırdakları, iç burun valfi ve çevredeki yumuşak dokular birlikte çalışır. Bu nedenle kırık sonrasında burun sırtı düzgün görünse bile içeride septum eğriliği veya hava yolunda daralma bulunabilir. Tersine yoğun ödem, kırık olmadan da burnu eğri ya da geniş gösterebilir.

Yüz travmalarında en sık kırılan kemik hangisidir?

Nazal kemikler, yüz travmalarında en sık kırılan kemikler arasında kabul edilir. Bunun temel nedeni burnun yüzün merkezinde ve öne çıkıntılı konumda olmasıdır. Yine de yüz bölgesine gelen yüksek enerjili bir darbe yalnızca burun kemiğini değil; göz çukuru, elmacık kemiği, üst çene, alt çene ve alın kemiği gibi komşu yapıları da etkileyebilir.

Burun kırığında yalnızca kemik mi hasar görür?

Hayır. Septum kıkırdağı, burun ucu ve yan duvar kıkırdakları, burun içi mukoza, cilt, damarlar ve destek bağları da yaralanabilir. Septum içinde kan birikmesi “septal hematom” olarak adlandırılır ve kıkırdağın beslenmesini bozabileceği için acil müdahale gerektirebilir. Açık yara, kıkırdak kaybı veya ciddi septum hasarı bulunan travmalar basit burun kırığından farklı biçimde ele alınır.

Burun kırığı kimlerde ve neden oluşur?

Burun kırığı çocuk, genç, erişkin veya ileri yaştaki kişilerde görülebilir. Temas sporları, bisiklet ve scooter kazaları, düşmeler, iş kazaları, trafik kazaları ve fiziksel darbe yaygın nedenler arasındadır. En sık neden ve yaş dağılımı topluma, yaşam biçimine ve incelenen hasta grubuna göre değişebildiğinden “yalnızca gençlerde” ya da “en çok belirli bir olayla” görülür şeklinde kesin bir genelleme yapmak doğru değildir.

Burun Kırığı Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler travmadan hemen sonra başlayabilir; şişlik ve morarma ilk saatlerde giderek belirginleşebilir. Bir kırığın varlığı yalnızca ağrının şiddetine göre anlaşılamaz. Burun şeklinin travma öncesine göre değişmesi, nefes almakta yeni başlayan güçlük ve muayenede kemik ya da septum hareketliliği daha yönlendirici olabilir. Travma öncesi fotoğraflar, kişinin eski burun görünümünü karşılaştırmak açısından yararlı olabilir.

Burun kırığı ile yumuşak doku zedelenmesi nasıl ayırt edilir?

Yumuşak doku zedelenmesinde ağrı, şişlik, morarma ve kısa süreli tıkanıklık olabilir; kemiklerin yer değiştirmesi şart değildir. Kırıkta travma öncesine göre yeni eğrilik, çökme, kemik hareketliliği veya kalıcı hava yolu problemi daha olasıdır. Bununla birlikte yoğun şişlik ilk günlerde ayrımı zorlaştırır. Acil sorunlar dışlandıktan sonra ödem azaldığında yapılan kontrol, burun şeklini ve nefes fonksiyonunu daha güvenilir değerlendirmeyi sağlar.

Burun Travmasında Hangi Belirtiler Acildir?

Burun darbesinin ardından öncelik yalnızca kemiğin eğri olup olmadığını belirlemek değildir. Solunum, bilinç, görme, kanama ve eşlik eden kafa-yüz yaralanmaları değerlendirilmelidir. Yüksek enerjili trafik kazası, yüksekten düşme veya bilinç kaybıyla birlikte olan travmada kişi yalnızca burun kırığı varmış gibi değerlendirilmemelidir.

Septal hematom nedir ve neden geciktirilmemelidir?

Septal hematom, burun deliklerini ayıran septumun kıkırdağı ile onu örten doku arasında kan birikmesidir. Dışarıdan burun şekli düzgün görünse bile oluşabilir. Burun içinde kırmızı-mor, yumuşak bir kabarıklık, giderek artan tıkanıklık ve ağrı görülebilir. Biriken kan kıkırdağın beslenmesini bozarak doku kaybına, apseye ve sonradan burun sırtında çökmeye yol açabileceğinden aynı gün değerlendirilip gerektiğinde boşaltılmalıdır.

Travma sonrası burun kanamasında ilk yardım nasıl yapılır?

Kişi oturur durumda hafifçe öne eğilmeli, ağızdan nefes almalı ve kanı yutmamalıdır. Burnun yumuşak kanatları kesintisiz biçimde yaklaşık 10–15 dakika sıkılabilir. Başın geriye atılması kanın boğaza akmasına neden olabilir. Burun içine peçete veya başka bir cisim derinlemesine yerleştirilmemeli; kanama durmuyorsa acil yardım alınmalıdır. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda veya dolaşım bozukluğu belirtileri varsa daha erken başvuru gerekir.

Burun Kırığı Tanısı Nasıl Konur?

İzole burun kırığının tanısı çoğu zaman olayın öyküsü ve KBB muayenesiyle konur. Darbenin yönü ve şiddeti, kanama, bilinç kaybı, görme değişikliği, nefes alma güçlüğü ve önceki burun ameliyatları sorgulanır. Burnun travma öncesindeki şekli, varsa eski fotoğraflarla karşılaştırılabilir. Yüzün tamamı göz, çene, dişler ve elmacık kemikleri dâhil olmak üzere incelenir.

Burun kırığında röntgen gerekir mi?

İzole ve basit burun travmasında standart röntgen çoğu zaman tedavi kararını değiştirmez; kıkırdak hasarını ve bazı küçük kırıkları yeterince göstermez. Şekil bozukluğu ve nefes alma problemi gibi klinik bulgular tedavi planında daha belirleyicidir. Bu nedenle her burun darbesinde rutin röntgen çekilmesi gerekmez.

Bilgisayarlı tomografi ne zaman istenir?

Yüksek enerjili travma, göz çukuru veya diğer yüz kemiklerinde kırık şüphesi, berrak burun akıntısı, yüz uyuşması, diş kapanışında değişiklik ya da nörolojik bulgular varsa bilgisayarlı tomografi gündeme gelebilir. Tomografi yalnızca izole burun kemiği kırığını göstermek için rutin bir inceleme değildir. Görüntüleme kararı travmanın kapsamı ve muayene bulgularına göre verilmelidir.

Şişlik varken muayene yapılabilir mi?

Evet. İlk muayenenin en önemli amacı septal hematom, açık yaralanma, durmayan kanama ve eşlik eden ciddi yüz-kafa travmasını dışlamaktır. Ancak yoğun ödem burun şeklini gizleyebilir. Acil sorun bulunmayan hastalarda şişlik azaldıktan sonra birkaç gün içinde ikinci bir KBB kontrolü planlanması, düzeltme gerekip gerekmediğini daha doğru belirlemeye yardımcı olur.

Burun Kırığı Ne Zaman Tedavi Edilmelidir?

Tedavide tek bir saat veya gün bütün hastalar için geçerli değildir. Septal hematom, açık yara, kontrol edilemeyen kanama ve solunum ya da görmeyi etkileyen eşlik eden yaralanmalar bekletilmeden tedavi edilir. Yer değiştirmiş fakat acil komplikasyonu olmayan kırıklarda ise şişlik burnun gerçek şeklini gizlediği için ödemin azalması beklenebilir. Bu sırada kontrol randevusunun kaçırılmaması önemlidir.

Çocuklarda kemik iyileşmesi daha hızlı olabildiğinden KBB değerlendirmesi ve gerekiyorsa düzeltme erişkinlere göre daha erken planlanır. Erişkinlerde de başvurunun iki haftayı aşması, basit kapalı redüksiyon şansını azaltabilir. Yine de yaralanmanın tam tarihi, kemikleşme durumu, septum hasarı ve kişinin önceki burun yapısı görülmeden yalnız takvime bakarak karar verilmez.

Burun kırığı ilk üç saatte düzeltilmek zorunda mıdır?

Hayır. Darbeden hemen sonra, henüz belirgin ödem oluşmadan değerlendirilen seçilmiş bir hastada erken düzeltme mümkün olabilir; ancak “her kırık ilk üç saatte yerine konmalıdır” şeklinde genel bir kural yoktur. Çoğu hastada önce acil komplikasyonlar dışlanır, şişlik azaldıktan sonra burun şekli tekrar incelenir ve uygun zaman kişisel bulgulara göre belirlenir.

Geç başvuruda ne yapılır?

Kemikler yeni konumunda sabitlenmişse basit kapalı redüksiyon yeterli olmayabilir. Nefes alma sorunu, septum eğriliği veya kalıcı şekil bozukluğu bulunan kişilerde dokuların iyileşmesi ve şişliğin tamamen gerilemesinden sonra septoplasti, rinoplasti ya da septorinoplasti gibi düzeltici ameliyatlar değerlendirilebilir. Bekleme süresi sabit değildir; travmanın ağırlığına, yumuşak doku iyileşmesine ve planlanan cerrahiye göre belirlenir.

İzmir Burun Kırığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi; kırığın yer değiştirmiş olup olmamasına, burun şeklinin travma öncesine göre değişmesine, nefes alma problemine, septum hasarına ve eşlik eden yaralanmalara göre planlanır. Yer değiştirmemiş ve hava yolunu bozmayan kırıklarda özel bir düzeltme işlemi gerekmeyebilir. İzlem sırasında burnun yeniden darbelerden korunması, şişliğin kontrolü ve önerilen zamanda muayene önemlidir.

Kapalı redüksiyon nasıl yapılır?

Kapalı redüksiyonda yer değiştirmiş burun kemikleri dışarıdan ve burun içinden kullanılan uygun aletlerle eski konumlarına yaklaştırılır. Duruma göre lokal ya da genel anestezi uygulanabilir. İşlemden sonra kemikleri desteklemek için dış atel; septum veya kanama durumuna göre burun içi destek kullanılabilir. Redüksiyon burnun travma öncesi görünümünü ve hava yolunu yeniden sağlamayı amaçlar, ancak her kırıkta tam simetri garantisi verilemez.

Burun kırığı ile rinoplasti aynı ameliyat mıdır?

Hayır. Akut dönemde yapılan kapalı redüksiyon, yeni yer değiştirmiş kemikleri travma öncesindeki konumuna getirmeye yönelik sınırlı bir işlemdir. Rinoplasti ise kemik ve kıkırdak çatıyı daha ayrıntılı yeniden şekillendiren planlı bir ameliyattır. Gecikmiş travma deformitesi, belirgin septum hasarı veya önceden var olan şekil-fonksiyon sorunları bulunan seçilmiş hastalarda daha kapsamlı cerrahi gerekebilir. İlgili süreç hakkında İzmir rinoplasti ve fonksiyonel burun cerrahisi sayfası incelenebilir.

Burun Kırığı Sonrası İyileşme ve Evde Bakım

Şişlik ve morarma genellikle ilk günlerde daha belirgin olur, ardından kademeli olarak azalır. Kemik iyileşmesi haftalar boyunca devam ettiği için ağrının azalması burnun darbeye tamamen dayanıklı hâle geldiği anlamına gelmez. Doktorun verdiği kişisel öneriler önceliklidir; açık yara, burun içi tampon, atel veya eşlik eden başka yaralanma varsa bakım planı değişebilir.

İlk günlerde neler yapılabilir?

• Soğuk paket cilde doğrudan temas ettirilmeden, havluya sarılarak kısa aralıklarla burun çevresine uygulanabilir.
• Uyurken başı yükseltmek şişlik ve zonklama hissinin azalmasına yardımcı olabilir.
• Hekim veya eczacının kişinin sağlık durumuna uygun gördüğü ağrı kesici kullanılabilir.
• Burun kuvvetle sümkürülmemeli, kurcalanmamalı ve kişi burnunu kendi kendine düzeltmeye çalışmamalıdır.
• Atel veya tampon varsa çıkarma ve bakım zamanı konusunda verilen talimatlara uyulmalıdır.

Hangi davranışlardan kaçınılmalıdır?

İlk dönemde ağır egzersiz, öne doğru uzun süre eğilme, ağır kaldırma ve yeni kanamayı tetikleyebilecek zorlanmalardan kaçınmak uygun olabilir. Gözlük baskısı ve yüz bölgesine darbe riski kişiye göre değerlendirilmelidir. Temas sporlarına dönüş, kemik iyileşmesi tamamlanmadan yapılmamalı; koruyucu yüz ekipmanı ve güvenli dönüş zamanı için doktor önerisi alınmalıdır.

Kontrolde hangi noktalar değerlendirilir?

Burun sırtının travma öncesine göre şekli, iki burun deliğinden hava geçişi, septumun konumu, ağrı ve şişliğin seyri kontrol edilir. Giderek artan tıkanıklık, ateş, kötü kokulu akıntı, şiddetlenen ağrı veya yeniden başlayan kanama komplikasyon açısından önemlidir. Dış görünüm düzelse bile tek taraflı kalıcı tıkanıklık varsa septum ve burun valfi ayrıca incelenmelidir.

Çocuklarda Burun Kırığı Nasıl Değerlendirilir?

Çocuk burnundaki kemik ve kıkırdak yapı erişkine göre daha esnektir; bu nedenle ciddi iç hasar dışarıdan beklenenden daha az belirgin olabilir. Çocuk travmayı tam tarif edemeyebilir ve şişlik muayeneyi zorlaştırabilir. Burun içinde septal hematom bulunup bulunmadığının ilk başvuruda kontrol edilmesi özellikle önemlidir. Tedavi edilmemiş hematom kıkırdak ve büyüme merkezlerine zarar verebilir.

Şekil bozukluğu şüphesinde ödem azaldıktan sonra, genellikle birkaç gün içinde KBB kontrolü planlanır. Çocuklarda kemik iyileşmesi daha hızlı olduğundan redüksiyon gerekliliği erişkinlerden daha erken karara bağlanabilir. Yaralanma öncesi fotoğraflar, çocuğun doğal burun şeklini karşılaştırmada yardımcı olur. Solunum güçlüğü, artan tıkanıklık, ateş, berrak akıntı veya kötüleşen ağrı varsa kontrol zamanı beklenmemelidir.

İzmir’de Burun Kırığı Değerlendirmesi

İzmir’de burun kırığı şüphesiyle başvuran bir kişide değerlendirme yalnızca dış görünüş üzerinden yapılmamalıdır. Burun kemikleri, septum, hava yolu, burun içi mukoza ve yüzün komşu bölgeleri birlikte incelenmelidir. Prof. Dr. Raşit Midilli için hazırlanan bu sayfa; travma sonrası doğru zamanda KBB değerlendirmesi arayan ziyaretçilere tanı ve tedavi sürecini anlaşılır biçimde açıklamak amacıyla yapılandırılmıştır.

Muayeneye giderken travmanın tarihini ve oluş biçimini, kanamanın süresini, nefes alma değişikliğini ve varsa bilinç kaybı ya da görme yakınmalarını not etmek yararlı olabilir. Burnun travma öncesindeki önden ve yandan çekilmiş fotoğrafları da şekil karşılaştırmasına katkı sağlayabilir. Daha geniş yüz yaralanmaları için nazal fraktür ve yüz travması, kanama yönetimi için burun kanaması, burunla ilgili diğer konular için burun hastalıkları sayfaları incelenebilir.

Burun Kırığı Hakkında Sık Sorulan Sorular