Sinüzit veya rinosinüzit; burun ve paranazal sinüsleri döşeyen mukozada gelişen inflamatuvar hastalıktır. Burun tıkanıklığı, burun veya geniz akıntısı, yüzde basınç hissi ve koku duyusunda azalma sık görülen yakınmalar arasındadır. Akut rinosinüzit çoğunlukla üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla ilişkiliyken, kronik rinosinüzitte belirtiler 12 hafta veya daha uzun devam eder.
İzmir'de sinüzit tedavisi hakkında araştırma yapan kişiler için hazırlanan bu rehber; akut viral ve bakteriyel sinüzit, kronik rinosinüzit, tekrarlayan sinüzit, nazal polipler, alerji, endoskopik burun muayenesi, sinüs tomografisi, medikal tedaviler ve uygun hastalarda endoskopik sinüs cerrahisini kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Sinüzit Nedir?
Paranazal sinüsler; alın, yanaklar, gözlerin çevresi ve burun arkasında bulunan, burun boşluğuyla bağlantılı hava dolu anatomik boşluklardır.
Sinüslerin içerisindeki salgılar normalde küçük açıklıklardan burun boşluğuna taşınır. Burun ve sinüs mukozasında gelişen şişlik bu açıklıkların işlevini etkilediğinde salgıların doğal temizlenmesi bozulabilir.
Sinüzit mi rinosinüzit mi?
Günümüzde tıbbi olarak rinosinüzit terimi daha doğru kabul edilir. Çünkü sinüslerdeki inflamasyon genellikle burun mukozasındaki inflamasyondan bağımsız değildir. Günlük kullanımda ise “sinüzit” ifadesi yaygın biçimde kullanılmaya devam etmektedir.
Sinüzit Türleri Nelerdir?
Sinüzit yalnızca süresine göre değil; hastalığın seyri, tekrarlama özelliği ve altta yatan inflamatuvar mekanizmaya göre de değerlendirilir.
Akut Viral Rinosinüzit
Genellikle soğuk algınlığı gibi viral üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında gelişir. Akut sinüs yakınmalarının büyük bölümü viral kökenlidir.
Akut Bakteriyel Rinosinüzit
Yakınmaların 10 günden uzun düzelmeden devam etmesi, ilk düzelmenin ardından tekrar kötüleşmesi veya ağır başlangıç gibi klinik özelliklerde bakteriyel enfeksiyon değerlendirilir.
Tekrarlayan Akut Rinosinüzit
Aralarda belirtilerin tamamen düzeldiği ancak yıl içerisinde birden fazla ayrı akut rinosinüzit atağının yaşandığı tabloyu ifade eder.
Kronik Rinosinüzit
Uygun burun ve sinüs belirtilerinin en az 12 hafta devam ettiği kronik inflamatuvar hastalıktır. Nazal polip eşlik edebilir veya etmeyebilir.
Sinüzit Belirtileri Nelerdir?
Sinüzitin belirtileri akut veya kronik olmasına, etkilenen sinüslere ve eşlik eden burun hastalıklarına göre farklılık gösterebilir.
Akut Sinüzit Nedir?
Akut rinosinüzit çoğunlukla viral üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra ortaya çıkar. Burun tıkanıklığı, akıntı, yüzde basınç, koku azalması ve öksürük görülebilir.
Akut sinüzitin viral mi bakteriyel mi olduğu nasıl anlaşılır?
Tek başına sarı veya yeşil burun akıntısı bakteriyel sinüzit tanısı koydurmaz. Hastalığın süresi ve seyri daha önemlidir.
10 Günden Uzun Sürme
Burun akıntısı, tıkanıklık veya diğer yakınmalar 10 günden uzun sürüyor ve belirgin şekilde düzelmiyorsa bakteriyel rinosinüzit değerlendirilir.
Yeniden Kötüleşme
Viral enfeksiyon sırasında iyileşmeye başlayan belirtilerin birkaç gün sonra yeniden belirgin kötüleşmesi bakteriyel enfeksiyon açısından önemlidir.
Ağır Başlangıç
Yüksek ateşle birlikte belirgin yüz ağrısı veya pürülan burun akıntısının birkaç gün devam ettiği ağır tablolar ayrıca değerlendirilmelidir.
Viral Seyir
On günden kısa süren ve giderek düzelme eğiliminde olan akut rinosinüzit tablolarının önemli bölümü viraldir.
Kronik Sinüzit Nedir?
Kronik rinosinüzit yalnızca uzun süren bir bakteriyel enfeksiyon olarak düşünülmemelidir. Hastalığın temelinde mukozal inflamasyon, bağışıklık yanıtı, nazal polipler, alerji, anatomik sorunlar ve bazı özel hastalıklar rol oynayabilir.
Kronik sinüzitte belirtiler akut sinüzitten farklı mıdır?
Kronik rinosinüzitte sürekli burun tıkanıklığı, burun veya geniz akıntısı ve koku duyusunda azalma daha ön planda olabilir. Yüz ağrısı bulunabilir ancak tek başına kronik sinüzit tanısı için yeterli değildir.
Nazal polip kronik sinüzitle ilişkili midir?
Evet. Kronik rinosinüzit nazal polipli veya nazal polipsiz olarak değerlendirilebilir. Polip bulunan hastalarda burun tıkanıklığı ve koku kaybı özellikle belirgin olabilir.
Sinüzit Neden Olur?
Sinüzit ve kronik rinosinüzit tek bir nedene bağlı değildir. Enfeksiyonlar, çevresel faktörler, inflamatuvar hastalıklar ve burun anatomisi birlikte rol oynayabilir.
Viral Enfeksiyonlar
Soğuk algınlığı gibi viral üst solunum yolu enfeksiyonları akut rinosinüzitin en sık nedenidir.
Alerjik Rinit
Alerjik burun inflamasyonu bazı hastalarda burun ve sinüs yakınmalarının kontrolünü zorlaştırabilir.
Nazal Polipler
Polipler burun ve sinüs drenaj yollarını etkileyebilir ve kronik rinosinüzitle birlikte görülebilir.
Anatomik Sorunlar
Septum deviasyonu ve sinüs drenaj bölgelerindeki anatomik farklılıklar seçilmiş hastalarda hastalık sürecine katkıda bulunabilir.
Sigara ve İrritanlar
Sigara dumanı ve bazı çevresel irritanlar burun-sinüs mukozasını olumsuz etkileyebilir.
Özel Hastalıklar
Bağışıklık sistemi bozuklukları, kistik fibrozis ve primer siliyer diskinezi gibi özel hastalıklar tekrarlayan veya kronik sinüs problemleriyle ilişkili olabilir.
Sinüzit Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı yöntemi akut ve kronik rinosinüzitte farklılık gösterebilir. Akut komplike olmayan olguların önemli bölümünde hastanın öyküsü ve KBB muayenesi yeterli olabilir.
Endoskopik burun muayenesi ne gösterir?
Nazal endoskopiyle burun içerisindeki inflamasyon, pürülan salgılar, polipler ve sinüslerin doğal boşalma bölgeleri doğrudan değerlendirilebilir.
Sinüzitte Tomografi Ne Zaman Çekilir?
Her sinüzit hastasında bilgisayarlı tomografi gerekli değildir. Komplike olmayan akut rinosinüzitte rutin görüntüleme önerilmez.
Buna karşılık kronik rinosinüzit şüphesinde, medikal tedaviye rağmen devam eden hastalıkta, cerrahi planlanırken veya komplikasyon ve başka hastalık olasılığında paranazal sinüs tomografisi önemli bilgiler sağlayabilir.
Sinüzit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Sinüzit tedavisi, hastalığın akut veya kronik olması, bakteriyel enfeksiyon bulunup bulunmaması, nazal polipler, alerji ve hastanın diğer özelliklerine göre planlanır.
Salin Burun Yıkama
Uygun şekilde hazırlanan tuzlu su uygulamaları burun ve sinüs salgılarının temizlenmesine yardımcı olabilir ve özellikle kronik rinosinüzitte tedavinin bir parçası olabilir.
İntranazal Kortikosteroid
Özellikle kronik rinosinüzitte ve nazal polip bulunan hastalarda burun içi inflamasyonun kontrolünde kullanılabilen temel tedavi seçeneklerindendir.
Antibiyotik
Her sinüzitte kullanılmaz. Akut bakteriyel rinosinüzit düşünülen uygun hastalarda klinik değerlendirme sonrasında antibiyotik tedavisi planlanabilir.
Alerji Kontrolü
Eşlik eden alerjik rinit varsa bunun uygun şekilde kontrol edilmesi burun-sinüs yakınmalarının yönetimine katkı sağlayabilir.
Nazal Polip Tedavisi
Polip bulunan kronik rinosinüzitte medikal tedavi, seçilmiş biyolojik tedaviler ve gerektiğinde cerrahi seçenekler hastanın özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Endoskopik Sinüs Cerrahisi
Uygun medikal tedaviye rağmen kontrol edilemeyen, objektif olarak doğrulanmış seçilmiş kronik rinosinüzit hastalarında cerrahi gündeme gelebilir.
Sinüzit Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Sinüzit tanısı konulan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Akut rinosinüzitlerin büyük çoğunluğu cerrahi gerektirmez.
Kronik rinosinüzitte ise uygun medikal tedaviye rağmen belirtilerin devam etmesi, endoskopi veya tomografide hastalığın doğrulanması ve hastanın yaşam kalitesinin etkilenmesi durumunda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Endoskopik sinüs cerrahisi nedir?
Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi, burun içerisinden endoskopik görüntüleme altında gerçekleştirilir. Hastalıklı veya sinüslerin doğal drenajını engelleyen bölgeler hastanın anatomisine ve hastalığın kapsamına göre düzenlenebilir.
Sinüzit ameliyatından sonra hastalık tekrarlar mı?
Cerrahi sonrasında hastalığın seyri kronik rinosinüzitin tipine göre değişebilir. Özellikle nazal polipli ve bazı yoğun inflamatuvar hastalıklarda uzun dönem medikal tedavi ve düzenli kontrol cerrahiden sonra da gerekebilir.
Fungal Sinüzit Nedir?
Fungal rinosinüzit, mantarlarla ilişkili farklı sinüs hastalıklarını kapsayan genel bir terimdir. Tek bir hastalık değildir ve farklı klinik alt tipleri vardır.
Alerjik fungal rinosinüzit
Bazı hastalarda mantar antijenlerine karşı gelişen yoğun inflamatuvar yanıt, kalın sinüs salgıları ve nazal poliplerle birlikte görülebilir. Tedavide cerrahi ve uzun dönem inflamasyon kontrolü birlikte değerlendirilebilir.
Fungal top / fungus ball
Genellikle tek bir sinüste mantar materyalinin birikmesiyle ortaya çıkan non-invaziv tablodur. Uygun hastalarda cerrahi olarak temizlenmesi gerekebilir.
İnvaziv fungal rinosinüzit
Özellikle bağışıklık sistemi ciddi şekilde baskılanmış bazı hastalarda ortaya çıkabilen invaziv fungal enfeksiyonlar hızlı ilerleyebilir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Sinüzitte Ne Zaman KBB Uzmanına Başvurulmalı?
Akut viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümü zaman içerisinde düzelir. Ancak belirtilerin uzaması, sık tekrarlaması veya kronik hale gelmesi durumunda değerlendirme yapılabilir.
- Göz çevresinde belirgin şişlik veya kızarıklık,
- Görmede azalma veya çift görme,
- Çok şiddetli veya alışılmadık baş ağrısı,
- Alında belirgin şişlik,
- Ense sertliği veya bilinç değişikliği,
- Hızla kötüleşen genel durum,
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişide hızla ilerleyen burun ve yüz belirtileri.
İzmir'de Sinüzit Tanı ve Tedavisi
İzmir'de sinüzit tedavisi araştırılırken ilk olarak hastalığın akut viral enfeksiyon, akut bakteriyel rinosinüzit, tekrarlayan akut rinosinüzit veya kronik rinosinüzit olup olmadığının belirlenmesi önemlidir.
Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılan KBB değerlendirmesinde burun mukozası, septum, konkalar, sinüslerin drenaj bölgeleri ve gerekli görülen durumlarda nazal polipler endoskopik olarak değerlendirilebilir.
Kronik veya tekrarlayan yakınmalarda hastanın durumuna göre paranazal sinüs tomografisi, alerji değerlendirmesi veya başka tetkiklerden yararlanılabilir. Tedavi; hastalığın tipi, şiddeti, eşlik eden burun hastalıkları ve daha önce uygulanan tedavilere göre kişiselleştirilir.
Muayeneye gelirken yakınmaların ne zamandır sürdüğü, yılda kaç kez tekrar ettiği, daha önce kullanılan antibiyotik ve burun spreyleri, varsa eski sinüs tomografileri ve geçirilmiş burun-sinüs ameliyatları hakkında bilgi getirilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Sinüzitle İlişkili Burun Hastalıkları
Rinit
Alerjik ve non-alerjik rinit burun tıkanıklığı, akıntı ve geniz akıntısı gibi sinüzitle benzer belirtilere neden olabilir.
Rinit hakkında bilgi →Alerjik Rinit
Polen ve diğer alerjenlere bağlı burun inflamasyonu bazı hastalarda sinüs yakınmalarına eşlik edebilir.
Alerjik riniti inceleyin →Burun Hastalıkları
Burun tıkanıklığı, septum, konkalar, nazal polipler ve diğer burun hastalıklarını ana kategori altında inceleyebilirsiniz.
Burun hastalıklarını inceleyin →KBB Değerlendirmesi
Uzun süren veya tekrarlayan burun ve sinüs yakınmalarınız için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
İletişim bilgileri →Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Sinüzit Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sinüzit nedir?
Sinüzit veya rinosinüzit, burun ve paranazal sinüsleri döşeyen mukozanın inflamasyonudur. Burun tıkanıklığı, akıntı, yüz basıncı ve koku azalması görülebilir.
Sinüzit bulaşıcı mıdır?
Sinüzitin kendisi doğrudan bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak akut rinosinüzite yol açan viral üst solunum yolu enfeksiyonları kişiden kişiye bulaşabilir.
Sinüzitte sarı veya yeşil akıntı antibiyotik gerektiğini gösterir mi?
Hayır. Burun salgısının rengi tek başına bakteriyel enfeksiyon tanısı koydurmaz. Belirtilerin süresi, ağır başlangıç veya iyileşmenin ardından yeniden kötüleşme gibi klinik özellikler daha önemlidir.
Akut sinüzitte antibiyotik gerekir mi?
Her akut sinüzitte antibiyotik gerekmez. Akut rinosinüzitlerin önemli bölümü viraldir. Bakteriyel rinosinüzit olasılığı klinik değerlendirmeyle belirlenmelidir.
Sinüzit kaç günde geçer?
Süre hastalığın nedenine göre değişir. Viral akut rinosinüzit çoğunlukla ilk günlerin ardından düzelme eğilimine girer. On günden uzun düzelmeden devam eden veya yeniden kötüleşen belirtiler değerlendirilmelidir.
Kronik sinüzit ne kadar sürer?
Kronik rinosinüzitte uygun burun ve sinüs belirtileri en az 12 hafta devam eder. Tanının muayene, endoskopi veya görüntüleme bulgularıyla desteklenmesi gerekir.
Sinüzit baş ağrısı yapar mı?
Akut rinosinüzitte yüzde basınç ve ağrı görülebilir. Ancak özellikle tek başına tekrarlayan baş ağrısı sinüzite özgü değildir ve migren gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Sinüzitte tomografi şart mıdır?
Hayır. Komplike olmayan akut rinosinüzitte rutin tomografi gerekli değildir. Kronik rinosinüzit, komplikasyon şüphesi veya cerrahi planlama gibi durumlarda kullanılabilir.
Kronik sinüzit tamamen geçer mi?
Kronik rinosinüzitin seyri hastalığın tipine göre değişir. Bazı hastalarda medikal tedaviyle iyi kontrol sağlanabilirken bazı hastalarda uzun dönem takip veya cerrahi gerekebilir.
Sinüzit ameliyatı ne zaman yapılır?
Uygun medikal tedaviye rağmen devam eden ve endoskopi veya görüntülemeyle doğrulanmış seçilmiş kronik rinosinüzit hastalarında endoskopik sinüs cerrahisi değerlendirilebilir.
Sinüzit ameliyatı burundan mı yapılır?
Günümüzde birçok sinüs cerrahisi burun içerisinden endoskopik yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Uygulanacak cerrahinin kapsamı hastalığın yeri ve şiddetine göre değişir.
Alerji kronik sinüzitle birlikte olabilir mi?
Evet. Alerjik rinit ve kronik rinosinüzit farklı hastalıklar olmakla birlikte aynı hastada birlikte bulunabilir. Gerekli durumlarda her iki hastalık birlikte değerlendirilir.
Fungal sinüzit nedir?
Fungal rinosinüzit mantarlarla ilişkili farklı sinüs hastalıklarının ortak adıdır. Alerjik, non-invaziv ve invaziv tipleri birbirinden farklı değerlendirme ve tedavi gerektirir.