Ani sensörinöral işitme kaybı, kişinin işitmesinde birkaç saat veya birkaç gün içerisinde hızlı bir azalma meydana gelmesiyle ortaya çıkan ve özellikle tek kulağı etkilediğinde gecikmeden KBB değerlendirmesi gerektiren önemli bir iç kulak hastalığıdır.
İzmir'de ani işitme kaybı tedavisi hakkında bilgi arayan kişiler için hazırlanan bu rehber; ani işitme kaybının belirtilerini, iletim tipi işitme kayıplarından ayrılmasını, odyometri ve MR değerlendirmesini, sistemik ve intratimpanik kortikosteroid tedavisini, hiperbarik oksijen seçeneğini ve takip sürecini kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Ani İşitme Kaybı Nedir?
İşitme kayıpları genel olarak iletim tipi, sensörinöral ve mikst olmak üzere üç temel grupta değerlendirilir.
Dış kulak yolu, kulak zarı veya orta kulaktaki sorunlara bağlı kayıplar iletim tipi işitme kaybına neden olurken; koklea ve işitme siniriyle ilişkili problemler sensörinöral işitme kaybıyla sonuçlanabilir.
Ani işitme kaybı denildiğinde klinik açıdan en önemli tablo ani sensörinöral işitme kaybıdır. Hastaların önemli bölümünde belirgin bir neden saptanamaz ve bu durum idiyopatik ani sensörinöral işitme kaybı olarak adlandırılır.
Ani işitme kaybı genellikle tek taraflı mıdır?
Evet. İdiyopatik ani sensörinöral işitme kaybının büyük bölümü tek kulağı etkiler. İki taraflı ani işitme kaybı daha nadirdir ve görüldüğünde sistemik, otoimmün, vasküler, enfeksiyöz veya başka nedenler açısından daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Ani İşitme Kaybı Belirtileri Nelerdir?
Ani işitme kaybı her zaman “kulak tamamen sağır oldu” şeklinde ortaya çıkmaz. Bazı hastalarda başlangıç daha hafif olabilir ve problem yalnızca telefonla konuşurken veya bir kulağı kapatınca fark edilebilir.
Ani İşitme Kaybı ile Kulak Tıkanıklığı Nasıl Ayırt Edilir?
Bir kulağın aniden daha az duymasının her zaman ani sensörinöral işitme kaybı anlamına gelmediği doğrudur. Kulak kiri, dış kulak yolu şişliği, orta kulakta sıvı veya kulak zarıyla ilişkili problemler de ani fark edilen işitme azalmasına neden olabilir.
| Özellik | İletim tipi problem | Ani sensörinöral kayıp |
|---|---|---|
| Olası kaynak | Dış kulak veya orta kulak | İç kulak / işitsel sistem |
| Kulak muayenesi | Buşon, sıvı, perforasyon gibi bir neden görülebilir | Çoğunlukla normal olabilir |
| Çınlama | Olabilir | Sık eşlik edebilir |
| Baş dönmesi | Tipik değildir | Bazı hastalarda eşlik edebilir |
| Tanıda temel test | Muayene, timpanometri ve odyometri | Saf ses odyometrisi |
Ani İşitme Kaybı Neden Olur?
Ani sensörinöral işitme kaybı tanısı konulan hastaların önemli bölümünde ayrıntılı değerlendirmeye rağmen kesin bir neden saptanamaz. Bu vakalar idiyopatik SSNHL olarak adlandırılır.
Bununla birlikte ani işitme kaybına yol açabilecek tanımlanabilir hastalıklar da vardır.
İç Kulak Hastalıkları
Ménière hastalığı ve diğer koklear bozukluklar bazı hastalarda ani veya dalgalanan sensörinöral işitme kaybına neden olabilir.
Otoimmün Hastalıklar
Bağışıklık sistemini etkileyen bazı hastalıklarda tek veya iki taraflı sensörinöral işitme kaybı gelişebilir.
Enfeksiyonlar
Bazı viral, bakteriyel veya diğer enfeksiyonlar işitsel sistemi etkileyebilir. Ancak idiyopatik vakalarda yalnızca viral neden varsayılarak rutin antiviral tedavi önerilmez.
Travma ve Barotravma
Kafa travması, basınç değişiklikleri veya iç kulağı etkileyen bazı travmatik olaylar ani işitme kaybına yol açabilir.
Ototoksik İlaçlar
Bazı ilaçlar iç kulağa zarar vererek sensörinöral işitme kaybına neden olabilir. Kullanılan ilaçların öyküde sorgulanması önemlidir.
Retrokoklear Hastalıklar
Vestibüler schwannom gibi işitme siniri ve pontoserebellar köşe bölgesini etkileyen hastalıklar nadiren ani işitme kaybıyla ortaya çıkabilir.
Ani İşitme Kaybı Tanısı Nasıl Konulur?
Ani işitme azalmasıyla başvuran kişide ilk amaç, sensörinöral kaybı dış ve orta kulak kaynaklı iletim tipi işitme kayıplarından ayırmaktır.
Diyapazon testleri yararlı mıdır?
Weber ve Rinne gibi diyapazon testleri odyometri hemen yapılamadığında ani işitme azalmasının iletim tipi mi yoksa sensörinöral özellikte mi olduğunu hızlı biçimde değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Bununla birlikte diyapazon testleri saf ses odyometrisinin yerine geçmez.
Ani İşitme Kaybında Odyometri Neden Önemlidir?
Klasik SSNHL tanımında 72 saat içinde birbirini izleyen en az üç frekansta 30 dB veya daha fazla sensörinöral işitme kaybı aranır.
Ancak klinikte daha küçük ani değişiklikler de kişinin önceki işitmesine göre önemli olabilir. Bu nedenle yalnızca klasik 30 dB kriterini karşılamadığı için belirgin ani işitme azalması göz ardı edilmemelidir.
Odyogramın şekli önemli midir?
İşitme kaybı düşük frekanslarda, yüksek frekanslarda, tüm frekanslarda veya farklı odyogram konfigürasyonlarında görülebilir. Başlangıçtaki odyogram şekli ve kaybın derecesi prognoz değerlendirmesine katkı sağlayabilir.
Konuşma odyometrisi yapılır mı?
Evet. Konuşmayı alma ve kelime ayırt etme performansının değerlendirilmesi işitme kaybının fonksiyonel etkisi hakkında ek bilgi sağlayabilir.
Ani İşitme Kaybında MR Neden İstenir?
Vestibüler schwannom gibi işitme siniri kaynaklı hastalıklar çoğunlukla yavaş ilerleyen asimetrik işitme kaybıyla ortaya çıksa da bazı hastalarda ani işitme kaybı şeklinde başvurabilir.
Her hastada kafa tomografisi gerekir mi?
Hayır. İdiyopatik ani sensörinöral işitme kaybının ilk değerlendirmesinde rutin kafa bilgisayarlı tomografisi önerilen standart bir inceleme değildir.
MR yapılamıyorsa ne olabilir?
Uygun klinik durumlarda işitsel beyin sapı cevabı (ABR) retrokoklear patoloji açısından değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Ancak kullanılacak yöntem hastaya göre belirlenir.
Ani İşitme Kaybında Tedaviye Ne Zaman Başlanmalıdır?
Eski kaynaklarda zaman zaman “ilk birkaç saat” şeklinde çok dar tedavi pencereleri belirtilse de güncel klinik kılavuzlar tedavi kararlarını saatler üzerinden keskin bir sınırla tanımlamamaktadır.
Buna karşılık tedavinin haftalar boyunca geciktirilmesi, özellikle steroid tedavisinden yararlanma olasılığını azaltabilir.
Odyometri için günlerce beklenir mi?
Hayır. Odyometrinin mümkün olduğunca erken yapılması amaçlanır. Ani sensörinöral işitme kaybı güçlü biçimde düşünülüyorsa gerekli değerlendirmeler sürerken tedavinin zamanlaması KBB hekimi tarafından ayrıca ele alınır.
Ani İşitme Kaybında Kortizon Tedavisi
İdiyopatik ani sensörinöral işitme kaybında en yaygın kullanılan tedavi kortikosteroidlerdir.
Kortikosteroidlerin iç kulaktaki inflamatuvar süreçleri ve hücresel yanıtları etkileyerek işitmenin toparlanmasına katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.
Sistemik Steroid
Uygun hastalarda oral veya gerektiğinde başka sistemik uygulama yollarıyla kortikosteroid tedavisi planlanabilir.
İntratimpanik Steroid
Kortikosteroid doğrudan orta kulağa uygulanarak iç kulağa yüksek lokal konsantrasyonda ulaşması amaçlanabilir.
Tedavi Seçimi
Diyabet, hipertansiyon veya sistemik steroid kullanımını etkileyebilecek başka hastalıklar tedavi yönteminin seçiminde dikkate alınır.
Kontrol Odyometrisi
İşitme değişikliği tedavi sürecinde ve tedavi sonrasında odyolojik olarak takip edilir.
Ani İşitme Kaybında Kulak İçi Kortizon Enjeksiyonu Nedir?
İntratimpanik tedavi başlangıç yaklaşımının bir parçası olarak seçilmiş hastalarda kullanılabilir; ancak güncel kılavuzlarda özellikle başlangıç tedavisinden sonra yeterli işitme iyileşmesi olmayan kişilerde kurtarma tedavisi olarak önemli bir yere sahiptir.
Kurtarma tedavisi ne zaman yapılır?
Başlangıç tedavisinden sonra iyileşmenin yetersiz olduğu SSNHL hastalarında intratimpanik steroid tedavisinin başlangıçtan sonraki yaklaşık 2–6 hafta içerisinde sunulması önerilmektedir.
İntratimpanik steroidin avantajı nedir?
İlacın orta kulağa doğrudan uygulanması iç kulakta yüksek lokal ilaç düzeyi sağlamayı amaçlarken sistemik steroid maruziyetini azaltabilir. Bu özellik sistemik steroid açısından özel risk taşıyan bazı hastalarda önemli olabilir.
İşlemin riskleri var mıdır?
Enjeksiyon sırasında kısa süreli ağrı veya baş dönmesi görülebilir. Kulak zarında geçici perforasyon gelişebilir ve nadiren perforasyon kalıcı olabilir. Riskler işlem öncesinde hastaya özgü olarak değerlendirilir.
Ani İşitme Kaybında Hiperbarik Oksijen Tedavisi
Hiperbarik oksijen tedavisinde kişi basınç odasında yüksek basınç altında oksijen solur. Amaç kandaki ve dokulardaki çözünmüş oksijen miktarını artırarak iç kulağın oksijenlenmesine katkı sağlamaktır.
Hiperbarik oksijen ne zaman uygulanabilir?
Başlangıç tedavisi kapsamında hastalığın ilk iki haftası içerisinde steroid tedavisiyle birlikte değerlendirilebilir.
İlk tedaviye yanıtı yetersiz kişilerde ise başlangıçtan sonraki ilk bir ay içerisinde steroidle birlikte kurtarma tedavisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Ani İşitme Kaybında Hangi Tedaviler Rutin Olarak Önerilmez?
Ani işitme kaybının geçmişte farklı teorilerle açıklanması çok sayıda ilaç ve tedavinin denenmesine neden olmuştur. Ancak her teorik tedavinin klinik yararı gösterilememiştir.
Antiviral İlaçlar
İdiyopatik SSNHL'de asiklovir ve benzeri antivirallerin rutin kullanımı önerilmemektedir.
Vazodilatör İlaçlar
İç kulak kan akımını artırmak amacıyla kullanılan vazodilatör veya vasoaktif ilaçların rutin SSNHL tedavisinde kullanımı önerilmemektedir.
Trombolitik / Antikoagülan Yaklaşım
İdiyopatik ani işitme kaybında yalnızca vasküler neden varsayılarak rutin trombolitik tedavi uygulanması önerilmez.
Karbojen ve Benzeri Yöntemler
Geçmişte kullanılan karbojen gibi yöntemler güncel standart SSNHL tedavi algoritmasının temel parçaları değildir.
Ani İşitme Kaybı İyileşir mi?
Ani sensörinöral işitme kaybında iyileşme kişiden kişiye önemli ölçüde değişir. Bazı hastalarda işitme kısmen veya tamamen geri dönerken, bazı hastalarda kalıcı kayıp devam edebilir.
Ayrıca SSNHL'de tedaviden bağımsız spontan iyileşme de görülebilir. Bu nedenle hastaya herhangi bir tedavinin sonucu kesin olarak garanti edilmemelidir.
Ani İşitme Kaybı Sonrası Takip Nasıl Yapılır?
Ani işitme kaybı tedavisi yalnızca ilk ilaç reçetesinden ibaret değildir. İşitmedeki değişimin objektif olarak izlenmesi tedavi sürecinin önemli parçasıdır.
Kontrol Odyometrisi
Tedavinin sonunda işitme eşikleri tekrar değerlendirilerek iyileşme miktarı belirlenir.
Uzun Dönem Kontrol
İşitme durumu tedavi tamamlandıktan sonraki dönemde tekrar değerlendirilerek kalıcı kayıp olup olmadığı belirlenebilir.
Tinnitus Yönetimi
Kalıcı çınlaması bulunan hastalarda tinnitus danışmanlığı ve uygun destek seçenekleri değerlendirilebilir.
İşitme Rehabilitasyonu
Kalıcı işitme kaybında işitme cihazı, tek taraflı kayıplara yönelik sistemler veya ileri olgularda diğer işitsel rehabilitasyon seçenekleri düşünülebilir.
Güncel yaklaşımda tedavi sonunda ve tedavi tamamlandıktan sonraki aylarda işitmenin odyolojik olarak yeniden değerlendirilmesi önerilir.
Ani İşitme Kaybında Hangi Bulgular Özellikle Önemlidir?
- Bir kulağın birkaç saat veya birkaç gün içinde aniden belirgin daha az duyması,
- Ani işitme azalmasına yeni başlayan yoğun kulak çınlamasının eşlik etmesi,
- İşitme kaybıyla birlikte şiddetli baş dönmesi,
- İki kulakta birden ani işitme azalması,
- Tekrarlayan ani işitme kaybı atakları,
- İşitme kaybıyla birlikte yüz veya vücutta güçsüzlük, uyuşma, konuşma bozukluğu ya da başka nörolojik belirtiler,
- Kafa travması sonrasında ortaya çıkan ani işitme azalması.
İzmir'de Ani İşitme Kaybı Tanı ve Tedavisi
İzmir'de ani işitme kaybı tedavisi araştırılırken ilk amaç işitme azalmasının dış veya orta kulak kaynaklı iletim tipi bir problem mi yoksa sensörinöral ani işitme kaybı mı olduğunun hızla belirlenmesidir.
Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılan KBB değerlendirmesinde dış kulak yolu ve kulak zarı muayenesi; işitme kaybının başlangıç zamanı, çınlama, kulakta dolgunluk, baş dönmesi ve diğer eşlik eden yakınmalarla birlikte değerlendirilebilir.
Ani sensörinöral işitme kaybı düşünüldüğünde saf ses ve konuşma odyometrisi işitme kaybının tipi ve derecesinin belirlenmesine yardımcı olur. Klinik gereksinime göre timpanometri ve diğer odyolojik testlerden de yararlanılabilir.
Tanı doğrulandığında hastanın yaşı, ek hastalıkları, işitme kaybının derecesi, başlangıçtan itibaren geçen süre ve önceki tedaviler göz önünde bulundurularak sistemik veya intratimpanik kortikosteroid seçenekleri değerlendirilebilir.
Uygun hastalarda hiperbarik oksijen tedavisinin steroid tedavisine eklenmesi gündeme gelebilir. Retrokoklear hastalıkların dışlanması amacıyla gerekli hastalarda işitme siniri ve pontoserebellar köşeye yönelik MR incelemesi planlanabilir.
Muayeneye gelirken işitme kaybının tam olarak ne zaman fark edildiği, daha önce benzer bir atak yaşanıp yaşanmadığı, kullanılan ilaçlar, baş dönmesi veya çınlama bulunup bulunmadığı ve varsa eski odyogramların paylaşılması değerlendirmeye katkı sağlayabilir.
Ani İşitme Kaybıyla İlişkili Kulak Sağlığı Konuları
İşitme Kayıpları ve Tanı Yöntemleri
İletim tipi, sensörinöral ve mikst işitme kayıpları ile odyometri, timpanometri, OAE ve ABR testleri hakkında ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.
Kulak Çınlaması
Tinnitus ani sensörinöral işitme kaybına sık eşlik edebilir ve işitme düzelmesinden sonra da devam edebilir.
Baş Dönmesi
Vertigonun işitme kaybına eşlik etmesi iç kulak hastalıklarının ayırıcı tanısında önemli bir klinik bilgidir.
Kulak Hastalıkları
Dış, orta ve iç kulağı etkileyen diğer hastalıkları ana kategori altında inceleyebilirsiniz.
Kulak hastalıklarını inceleyin →Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Ani İşitme Kaybı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ani işitme kaybı nedir?
Ani sensörinöral işitme kaybı, birkaç saat veya birkaç gün içerisinde hızla gelişen iç kulak kaynaklı işitme kaybıdır. Klasik odyometrik tanım 72 saat içinde birbirini izleyen en az üç frekansta 30 dB veya daha fazla sensörinöral işitme kaybıdır.
Ani işitme kaybı acil midir?
Evet. Ani gelişen özellikle tek taraflı işitme azalması KBB açısından acil değerlendirme gerektirir. Erken tanı, tedavi seçeneklerinin uygun zaman içerisinde değerlendirilebilmesi açısından önemlidir.
Ani işitme kaybı kulak tıkanıklığı gibi hissedilebilir mi?
Evet. Bazı kişiler ani işitme kaybını kulak kiri, su kaçması veya basınç hissi gibi algılayabilir. Ani başlayan tek taraflı dolgunluk ve işitme azalması özellikle çınlama eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.
Ani işitme kaybı nasıl teşhis edilir?
Öncelikle dış ve orta kulak kaynaklı iletim tipi işitme kaybı nedenleri değerlendirilir. Ardından saf ses odyometrisi ile sensörinöral işitme kaybı doğrulanır. Gerekli hastalarda konuşma testleri, timpanometri ve ek incelemeler yapılabilir.
Ani işitme kaybında MR neden çekilir?
MR özellikle işitme siniri ve pontoserebellar köşe bölgesindeki retrokoklear hastalıkların araştırılmasında kullanılır. Vestibüler schwannom gibi nedenlerin dışlanmasına yardımcı olabilir.
Ani işitme kaybında kortizon ne zaman başlanır?
Kortikosteroid tedavisi uygun hastalarda mümkün olduğunca erken değerlendirilir. Güncel kılavuzlarda başlangıçtan sonraki ilk iki hafta içerisinde sistemik veya uygun durumlarda intratimpanik kortikosteroid tedavisi düşünülebilir.
Kulak içi kortizon enjeksiyonu nedir?
İntratimpanik steroid tedavisinde kortikosteroid kulak zarından orta kulağa uygulanır ve yuvarlak pencere üzerinden iç kulağa ulaşması amaçlanır. Özellikle başlangıç tedavisinden sonra iyileşmesi yetersiz olan hastalarda 2 ila 6 hafta içerisinde kurtarma tedavisi olarak değerlendirilebilir.
Ani işitme kaybında hiperbarik oksijen kullanılır mı?
Uygun hastalarda hiperbarik oksijen kortikosteroid tedavisiyle birlikte değerlendirilebilir. Güncel kılavuzlarda ilk iki hafta içerisinde başlangıç tedavisine veya ilk bir ay içerisinde kurtarma tedavisine ek bir seçenek olarak yer almaktadır.
Ani işitme kaybında antiviral ilaç kullanılır mı?
İdiyopatik ani sensörinöral işitme kaybında antivirallerin rutin kullanımı önerilmemektedir. Antiviral tedavi ancak belirli bir viral hastalığın ayrıca saptandığı özel klinik durumlarda gündeme gelebilir.
Ani işitme kaybı tamamen düzelir mi?
İyileşme kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde kısmi veya tam spontan ya da tedavi sonrası düzelme görülürken bazı hastalarda kalıcı işitme kaybı kalabilir. Başlangıçtaki kaybın derecesi, odyogram şekli, vertigo ve tedavi zamanı gibi faktörler prognozla ilişkili olabilir.
Ani işitme kaybı tekrarlar mı?
Çoğu idiopatik olgu tek bir atak şeklinde görülse de bazı kişilerde tekrarlama olabilir. Tekrarlayan, iki taraflı veya nörolojik bulgularla birlikte olan ani işitme kayıplarında altta yatan nedenlerin daha ayrıntılı araştırılması gerekir.
Ani işitme kaybı sonrası işitme geri gelmezse ne yapılır?
Kalıcı işitme kaybında işitme cihazı, CROS veya diğer işitsel rehabilitasyon yöntemleri değerlendirilebilir. Çok ileri kayıplarda hastanın özelliklerine göre koklear implant seçenekleri de gündeme gelebilir.